Boyuncuk, çiçekli bitkilerin dişi üreme yapısında tepecik ile yumurtalık arasında uzanan bölümdür; botanikte stilus olarak da adlandırılır. Tepecik polenin tutunabildiği uç kısımdır, yumurtalık ise tohum taslaklarını içerir. Bu yapılar birlikte dişi çiçek organının parçalarını oluşturur. Bir dişi organ tek karpelden oluşabilir veya birden fazla karpelin birleşmesiyle meydana gelebilir. [1][2]
Yapısı ve çeşitleri
Boyuncuğun uzunluğu ve biçimi bitki türlerine göre değişir. Bazı çiçeklerde belirgin, ince bir sap biçimindedir; bazılarında çok kısadır ya da gözle seçilmesi güçtür. Tepecik, boyuncuk ve yumurtalığın düzeni de çiçekten çiçeğe farklılık gösterebilir. Bu özellikler çiçek morfolojisinin incelenmesinde dikkate alınır. Ancak her çiçekte aynı görünüşte, belirgin bir boyuncuk bulunması beklenmez. [1][2]
Döllenmedeki işlevi
Tozlaşmada polen tanesi tepeciğe ulaşır. Uyumlu polen burada çimlendiğinde, erkek üreme hücrelerini taşıyan bir polen tüpü oluşur. Tüp boyuncuk boyunca ilerleyerek yumurtalıktaki tohum taslağına ulaşabilir; döllenme bu süreçte gerçekleşir. Boyuncuk, polenin tepecikten tohum taslağına ilerlediği yolu sağlar. [1][2]
Boyuncuk ile tepecik aynı yapı değildir: tepecik polenin kabul edildiği uç bölüm, boyuncuk ise onu yumurtalığa bağlayan ara kısımdır. Yumurtalıktaki tohum taslakları döllenmeden sonra tohuma gelişir; çiçekli bitkilerin çoğunda yumurtalık da meyveye dönüşür. Bu dönüşümlerin ayrıntıları bitki türüne ve çiçek yapısına bağlıdır. Boyuncuğun görevi, yalnızca bu bölümleri birbirine bağlamakla sınırlı değildir; polen tüpünün ilerleyebildiği dokuyu da içerir. [1][2]