Buhar makinesi, su buharıyla oluşturulan basınç farklarından yararlanarak mekanik iş üreten makinedir. Pistonlu örneklerde silindir içindeki hareket, bağlantı mekanizmalarıyla pompalara veya dönen makine parçalarına aktarılır. Buhar gücünün gelişmesi, özellikle madenlerden su çıkarılması ve fabrika makinelerinin çalıştırılması bakımından sanayileşmenin önemli aşamalarından biridir.[1][2]
ATMOSFERİK MAKİNE
Thomas Newcomen’in 1712’de kurulan ilk makinesi, madencilikte kullanılabilen erken buhar makinelerindendi. Silindire alınan buharın yoğuşturulması kısmi vakum oluşturuyor, atmosfer basıncı pistonu aşağı itiyordu. Pistonun hareketi bir salıncak kiriş aracılığıyla maden kuyusundaki pompa çubuklarına aktarılıyordu. Bu çalışma biçiminde kuvvetin oluşması, yalnızca buharın yüksek basınçla pistonu itmesine dayanmıyordu.[1]
WATT’IN GELİŞTİRMELERİ
James Watt, buharın silindir içinde yoğuşturulmasının tekrarlanan ısı kayıplarına yol açtığını gördü. Ayrı bir yoğuşturucu kullanılması, silindirin sıcak kalmasına ve yakıt tüketiminin azaltılmasına yardımcı oldu. Döner hareket üreten düzenekler, buhar makinesinin yalnızca pompalamada değil, üretim makinelerinin sürülmesinde de kullanılmasını genişletti.[2]
Çift etkili tasarımlarda pistonun iki yöndeki hareketinden iş alınabiliyordu. Boulton ve Watt’ın 1788 tarihli döner makinesi, bu geliştirmeleri bir araya getiren tarihî örneklerdendir. Buhar makineleri 19. yüzyılda sanayi ve ulaşımın başlıca güç kaynakları arasında yer aldı.[2]