Doğa

Buzul

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Alaska'daki Togiak Ulusal Yaban Hayatı Sığınağı'nda bir dağ buzulu.

Alaska'daki Togiak Ulusal Yaban Hayatı Sığınağı'nda bir dağ buzulu.

Steve Hillebrand / USFWS · Public Domain — kamu malı ↗ · Lisans
Genel bakış

Buzul, karın yıllar boyunca birikip sıkışmasıyla oluşan ve kendi ağırlığının etkisiyle kara üzerinde yavaşça hareket eden buz kütlesidir. Oluşabilmesi için aynı yerde kalan karın yaz boyunca bütünüyle erimemesi gerekir. Yeni kar tabakaları alttakileri sıkıştırırken kar taneleri yeniden kristalleşir, aralarındaki hava boşlukları küçülür ve yoğunluk artar. Kar ile buzul buzu arasındaki ara evreye firn denir. Buzulun üst kesimlerinde birikim, daha alçak kesimlerinde ise erime veya buz parçalarının kopması baskın olabilir.[1]

BİÇİMLERİ VE DAĞILIŞI

Dağ buzulları, eğim boyunca vadilere doğru akan buz kütleleridir. Buz örtüleri ise çok geniş kara alanlarını kaplar; günümüzde Antarktika ve Grönland bu büyüklükteki iki örtüyü barındırır. Buz takkeleri daha küçük, kubbemsi kütlelerdir ve farklı yönlere yayılır. Buz alanlarının biçimini alttaki arazi daha belirgin biçimde etkiler. Buzullardan ayrılıp göl veya denize ulaşan büyük parçalar buzdağlarını oluşturur. Buzullar kutup çevrelerinde yaygın olmakla birlikte, ekvatora yakın bölgelerin yeterince yüksek ve soğuk dağlarında da bulunabilir.[1]