Doğa

Buzul gölü

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Buzul gölü, oluşumu veya su kaynağı bir buzulla ilişkili olan göldür. Buzulun önünde, yüzeyinde, içinde ya da altında bulunabilir. Bu göllerin boyutu, biçimi ve sürekliliği birbirinden farklıdır. Buzulun aşındırdığı çukurluklar ile buz veya taşınmış malzemelerin suyun akışını engellediği alanlar, göl gelişimine uygun ortamlar oluşturabilir.[1]

OLUŞUMU

Buzullar ilerlerken zemini aşındırır ve kaya parçalarını taşır. Çekildiklerinde geride çukurluklar ile moren adı verilen birikinti sırtları kalabilir. Eriyen buzdan gelen su bu çukurluklarda toplanır. Bazı göllerin önünü morenler, bazılarının önünü doğrudan buz kapatır. Bu nedenle her buzul gölünün aynı tür doğal setle çevrili olduğu söylenemez.[1]

DOĞAL SETLERİN DAVRANIŞI

Bir moren seti uzun süre dayanıklı kalabilir; ancak geçirgenliği ve yapısı zamanla değişebilir. Göle giren suyun artması, set içinden sızıntı veya çevreden düşen buz ve kaya kütleleri gölün dengesini etkileyebilir. Setin yapısını değerlendirmek için yalnız gölün büyüklüğüne bakmak yeterli değildir; çevresindeki yamaçlar ve su akışı da önem taşır.[1]

TAŞKINLAR VE SU KAYNAKLARI

Doğal setin bozulması, biriken suyun kısa sürede boşalmasına ve aşağı kesimlerde taşkına yol açabilir. Buna buzul gölü boşalma taşkını denir. Bununla birlikte buzul gölleri, mevsimlik su depolanması ve akarsu sistemleri bakımından da önemlidir. Her gölün yakın zamanda taşkın oluşturacağı varsayılmaz; tehlike, ilgili gölün ve havzasının koşullarına göre değerlendirilir.[1]