Cüce gezegen, Uluslararası Astronomi Birliğinin (IAU) Güneş Sistemi için kullandığı sınıflandırmada Güneş’in çevresinde dolanan, kendi kütleçekimiyle yaklaşık küresel biçim almış, yörüngesinin çevresini temizlememiş ve uydu olmayan gök cismidir. Tanım 2006’da kabul edilmiştir. Bir cüce gezegen, IAU’nun gezegen tanımındaki yörünge çevresinde dinamik egemenlik ölçütünü karşılamaz; buna karşılık küçük Güneş Sistemi cisimlerinden farklı olarak yaklaşık küresel şekle yetecek kütleye sahiptir. [1][2]
Tanım ve sınıflandırma
IAU’ya göre Güneş Sistemi’nde gezegen sayılmak için bir cismin Güneş çevresinde dolanması, kendi kütleçekimiyle yaklaşık küresel biçim kazanması ve yörüngesinin yakın çevresini temizlemiş olması gerekir. Cüce gezegen ilk iki koşulu karşılar, üçüncüsünü karşılamaz; ayrıca bir uydusu olmamalıdır. “Yörüngesini temizlemek”, o bölgede başka hiçbir cisim bulunmaması demek değildir; ölçüt, cismin çevresindeki benzer cisimlere kıyasla kütleçekimsel egemenliğini anlatır. IAU bu tanımı Güneş Sistemi’ndeki cisimleri sınıflandırmak için kabul etmiştir. [1]
Örnekler ve tanımın kapsamı
IAU’nun tanıdığı beş cüce gezegen Ceres, Plüton, Haumea, Makemake ve Eris’tir. Ceres asteroit kuşağında, diğer dördü ise Neptün ötesindeki bölgede bulunur. Plüton, 2006’da IAU kararıyla cüce gezegen olarak sınıflandırılmıştır. [1][2] NASA’nın aktardığı üzere, astronomlar arasında gezegen tanımının ölçütleri ve başka yıldız sistemlerine uygulanması konusunda görüş ayrılıkları sürmektedir. Bu nedenle “cüce gezegen” terimi, burada öncelikle IAU’nun Güneş Sistemi sınıflandırmasına karşılık gelir; başka bağlamlarda bilim insanları farklı tanımlar önerebilir. [2]