Canlı, yaşam süreçlerini sürdüren bir organizmadır; ancak yaşamı bütün olası örnekleri kapsayacak biçimde tanımlama konusunda bilim insanlarının üzerinde uzlaştığı tek bir tanım yoktur. NASA’da sık kullanılan çalışma tanımı, yaşamı Darwinci evrim geçirebilen, kendi kendini sürdüren kimyasal bir sistem olarak ele alır. Bu tanım bilinen Dünya yaşamına dayanır ve evrende yaşam arama çalışmalarına yol gösterir. [1][2]
Ortak özellikler
Dünya’da bilinen canlılar hücresel yapıya sahiptir. Hücreler kalıtsal bilgiyi taşır; kimyasal tepkimeler yoluyla madde ve enerji kullanır. Canlılarda büyüme, gelişme, çevreye tepki verme ve iç koşulları düzenleme gibi özellikler gözlenir. Üreme ve kalıtsal aktarım, popülasyonların kuşaklar boyunca değişmesine imkân verir; mutasyon ve kalıtsal çeşitlilik de evrimsel değişimde rol oynar. Özellikler her bireyde aynı biçimde görülmeyebilir: örneğin kısır bir birey canlı olma niteliğini kaybetmez. [1][2]
Çeşitlilik ve yaşamın sınırları
Canlılık, bakteriler gibi tek hücreli organizmalardan bitki, mantar ve hayvanlar gibi çok hücreli organizmalara uzanır. Organizma, enerji edinme ve çevre koşullarına uyum sağlama biçimleri bakımından farklılık gösterebilir. Yaşamın tanımındaki belirsizlik, özellikle Dünya dışındaki olası yaşamı araştırırken önem kazanır. [1]
Virüsler kalıtsal bilgi taşır ve evrimleşebilir; ancak kendi başlarına hücresel metabolizma yürütemez, çoğalmak için konak hücrelere bağımlıdır. Bu özellikler, canlı ile cansız arasındaki sınırın neden bazı örneklerde tartışmalı olduğunu gösterir. Dünya dışında yaşamın varlığı henüz doğrulanmış değildir; astrobiyoloji, yaşamın kökenini ve dağılımını araştırmanın yanı sıra başka ortamlarda yaşam belirtisi olabilecek bulguları inceler. [1][2]