Caynizm, Hint alt kıtasında ortaya çıkan dinî ve felsefi geleneklerden biridir. Kendi geleneğinde öğretilerin ezelî olduğu kabul edilir; tarihsel gelişiminde MÖ 6. yüzyılda yaşamış Mahavira önemli bir öğretmen olarak anılır. [1]
FELSEFİ ÇERÇEVE
Cayn düşüncesinde canlı ruhlar ve maddi varlıklar arasında ayrım yapılır. Ruh, madde, hareket, durağanlık, mekân ve zaman, gerçekliğin incelenmesinde kullanılan temel kategorilerdir. Bunlar geleneğin metafizik kabulleridir; deneysel bilimsel bulgular olarak sunulmaz. [1]
BİLGİ VE BAKIŞ AÇISI
Gerçekliğin çok yönlü oluşu, Cayn bilgi anlayışında önemli yer tutar. Bir yargının belirli bir bakış açısından dile getirildiği vurgulanır. Bu yaklaşım, tek bir betimlemenin bir nesnenin bütün yönlerini tüketemeyeceği düşüncesiyle ilişkilidir. [1]
AHLAK VE YAŞAM
Zarar vermeme anlamındaki ahimsa, Cayn ahlakının temel ilkelerindendir. Doğruluk, verilmemiş olanı almama, cinsel özdenetim ve dünyevi bağlılıklardan uzaklaşma diğer önemli ilkelerdir. Keşişlerin uyguladığı kurallar, din adamı olmayan izleyicilerinkinden daha sıkıdır. Bu ahlaki çerçeve, ruhun karma bağlarından kurtulması amacıyla ilişkilendirilir. [1]