Cebirsel notasyon, satranç hamlelerini taş kısaltmaları ve kare koordinatlarıyla kaydetme sistemidir. Tahtadaki her karenin değişmeyen bir harf ve sayı birleşimiyle tanımlanması, bir oyunun yeniden kurulmasını sağlar. Aynı sistem, oynanmış hamlelerin yanında çözümlemelerde incelenen olası hamleleri yazmak için de kullanılabilir.[1]
KARELER VE TAŞLAR
Beyazın bakış açısından soldan sağa sütunlar a–h harfleriyle, aşağıdan yukarıya yataylar 1–8 sayılarıyla adlandırılır. Böylece a1 veya e4 gibi her işaret yalnızca bir kareyi belirtir. Taş hamlesi, genellikle taşın kısaltmasının ardından varış karesinin yazılmasıyla gösterilir. Piyon hamlelerinde taş harfi kullanılmaz; e4, bir piyonun e4 karesine ilerlediğini anlatır.[1]
Taşların kısaltmaları kullanılan dile göre değişebilir. İngilizce notasyonda N atı, B fili, R kaleyi, Q veziri ve K şahı gösterir. Örneğin Nf3, atın f3 karesine hareketidir. Yayınlarda harfler yerine taş simgeleri de kullanılabilir. Koordinatlar ise taş adlarının dilinden bağımsız olarak aynı kareyi göstermeyi sürdürür.[1]
KAYIT VE İLETİŞİM
Taş alışında x işareti kullanılabilir; piyon alışında başlangıç sütununun belirtilmesi hangi piyonun oynadığını açıklar. Aynı türden iki taş aynı kareye gidebiliyorsa, başlangıç sütunu veya yatayı gibi ek bilgiyle belirsizlik giderilir. Böylece kısa bir kayıt, konum bilindiğinde hamleyi belirlemeye yeter.[1]
Cebirsel notasyon, uzaktan oynanan yazışmalı satrançta da kullanılır. Hamleler posta, e-posta veya satranç sunucuları üzerinden aktarılabilir. US Chess'in yazışmalı satranç açıklamalarında, gönderilen hamleye rakibin son hamlesinin eklenmesi doğrulamaya yardımcı bir uygulama olarak gösterilir. Aynı kayıt düzeni, kitap ve dergilerdeki oyunların okuyucu tarafından izlenmesini de kolaylaştırır.[2]