Coanda etkisi, bir akışkan jetinin yakınındaki yüzeye doğru sapıp uygun koşullarda yüzey boyunca ilerleyerek ona tutunması olgusudur. Adı, akışkan akımları üzerine çalışan Henri Coandă’dan gelir. Etki, bir jetin çevresindeki akışkanı sürüklemesi ve yüzey yakınındaki basınç dağılımıyla ilişkilidir; ayrıntılı fiziksel açıklaması akış koşullarına ve yüzey geometrisine bağlıdır [1][2]. Bu nedenle olguyu, her akımın her yüzeye kendiliğinden yapışacağı biçiminde genellemek doğru değildir.
Oluşumu
Yüzeye yakın ilerleyen jet, çevresindeki akışkanı da harekete katar. Jet ile yüzey arasındaki basınç dağılımı, akımın yüzeye doğru eğilmesine katkıda bulunabilir. Eğri yüzeyde akımın yüzeyden ayrılacağı nokta; jetin momentumu, yüzeyin biçimi ve akışın diğer özelliklerinden etkilenir [2]. NASA teknik raporu, çevre akışkanının sürüklenmesini ve jet altındaki statik basıncın düşmesini olgunun önemli yönleri olarak açıklar; ayrıca ayrılma noktasının üfleme momentumu ile değiştirilebildiğini belirtir [2]. Dolayısıyla tek bir basit açıklama bütün uygulamalardaki akış davranışını kapsamaz.
Uygulamaları
Havacılıkta, kanat yüzeyine yönlendirilen jetlerden yararlanılarak akımın yönünü ve kanadın kaldırma özelliklerini denetlemek araştırılmıştır. NASA’nın üst yüzeyden üfleme konulu tarihsel çalışması, jetin kanat üzerinden yönlendirilmesi ve Coanda kanadıyla ilişkili deneysel düzenekleri ele alır [3]. NASA’nın teknik raporu da kanat profilleri, itki artırıcılar ve dolaşım denetimi gibi araştırma alanlarını aktarır [2]. Bu örnekler, Coanda etkisinin tek başına bütün kaldırma kuvvetini açıklayan genel bir ilke olmadığını gösterir: belirli tasarımlarda jetin yüzey yakınındaki akışa etkisini tanımlar. Uygulama değerlendirmelerinde yüzey biçimi ve akımın ayrılması dikkate alınır [1][2].