Dökümhane, metal parçaların döküm yöntemiyle üretildiği tesistir. Bu yöntemde eritilmiş metal bir kalıba dökülür ve katılaşınca istenen biçimde bir parça elde edilir. Kalıplar kum, metal veya seramik gibi malzemelerden yapılabilir; seçilen malzeme ve süreç, parçanın tasarımına ve üretim koşullarına bağlıdır. Demir, çelik, alüminyum, magnezyum, çinko ve bakır esaslı alaşımlar dökülebilen yaygın metallerdendir. [1]
Üretim süreci
Döküm üretimi genel olarak kalıbın hazırlanması, metalin eritilmesi, sıvı metalin kalıba aktarılması, soğuma ve parçanın kalıptan çıkarılması aşamalarını içerir. Parçanın tasarımına göre kalıp, iç boşlukları oluşturacak maçalar veya metali kalıba taşıyan yolluk sistemleriyle hazırlanabilir. Metal katılaştıktan sonra döküm parçası temizlenir; yolluk ve besleyici gibi fazlalıklar ayrılır. Sonrasında taşlama, ısıl işlem veya talaşlı işleme gibi ek işlemler uygulanabilir. Bunların tümü her tesiste veya her ürün için aynı şekilde yapılmaz; süreç döküm yöntemine, alaşıma ve ürünün özelliklerine göre değişir. [1][2]
Yöntemler ve kullanım alanları
Kum kalıba döküm, kalıcı kalıba döküm ve basınçlı döküm, farklı üretim ihtiyaçlarına karşılık veren yöntemlerdir. Döküm, karmaşık biçimli metal parçaların üretilmesinde kullanılır. Otomobil ve makine parçaları, borular, inşaat ekipmanları ve çeşitli dayanıklı ürünlerde döküm bileşenlerine rastlanır. [1]
Dökümhane donanımı; eritme fırınları, kalıplama ve döküm alanları, temizleme bölümleri ve kalite kontrol süreçlerini kapsayabilir. Demir döküm tesislerine ilişkin ABD Çevre Koruma Ajansı belgesi, döküm ve son işlem sırasında partikül madde ve başka emisyonların oluşabildiğini, temizleme işlemlerinde de toz kontrolünün önem taşıdığını açıklar. Bu belge gri döküm demir tesisleriyle sınırlıdır; tüm dökümhanelerin süreç ve çevresel etkilerini aynı biçimde tanımlamaz. [2]