Dünya atmosferi, gezegeni çevreleyen ve yerçekiminin etkisiyle tutulan gaz örtüsüdür. Başlıca bileşenleri azot ve oksijendir; su buharı ile daha az miktarda başka gazlar da içerir. Atmosfer, hava olaylarının gerçekleştiği ortamdır ve canlıların yaşamasını etkileyen koşulları sağlar. Uzaya doğru keskin bir sınırla bitmez; yoğunluğu yükseldikçe azalır. [1][2]
Bileşimi ve işlevleri
TÜBİTAK Bilim Genç’in verdiği yaklaşık değerlere göre atmosferin yüzde 78’i azot, yüzde 21’i oksijen, kalan yaklaşık yüzde 1’i argon ve diğer gazlardan oluşur. Su buharı bu sabit oranlara dahil edilmez; miktarı yere ve zamana göre değişebilir. Atmosferin alt kesimlerinde bulutlar ve yağış oluşur, rüzgârlar hava ve ısı taşınmasına katkı verir. Stratosferde bulunan ozon, Güneş’ten gelen zararlı morötesi ışınımın önemli bölümünü soğurur. Atmosferin bileşimi ve özellikleri yükseklik boyunca aynı kalmaz; basınç ve gaz yoğunluğu genel olarak yükseldikçe azalır. [1][2]
Katmanları
Atmosfer, sıcaklığın yükseklikle değişimi esas alınarak beş ana katmanda incelenir: troposfer, stratosfer, mezosfer, termosfer ve ekzosfer. Troposfer yüzeye en yakın katmandır ve hava olaylarının neredeyse tümü burada gerçekleşir. Stratosfer, ozon bakımından zengin bölgeyi içerir. Mezosferde sıcaklık yeniden düşerken termosferde yüksek enerjili Güneş ışınımının soğurulması sıcaklığı artırır. Ekzosfer en dış katmandır ve uzaya geçiş bölgesi olarak tanımlanır. Bu katmanlar, aralarında duvar bulunan keskin bölmeler değildir; sınırlar sıcaklık profili gibi ölçütlerle belirlenir ve yükseklikleri değişebilir. İyonosfer ise üst atmosferde elektrik yüklü parçacıkların bulunduğu, birden fazla katmanla örtüşen bir bölgedir. [1][2]