Dünya yarıçapı, Dünya’nın merkezinden yüzeyine uzanan uzaklığı tanımlayan, ancak tek bir sabit sayı olmayan bir ölçüdür. Dünya kusursuz küre değil, dönüşü nedeniyle kutuplardan basık bir cisimdir; yüzeydeki uzaklık konuma ve kullanılan modele göre değişir. Jeodezide bu şekil çoğunlukla basık dönel elipsoid ile temsil edilir. [1][2]
Değerler ve tanımlar
NASA’nın Dünya bilgi çizelgesinde ekvator yarıçapı 6.378,137 km, kutup yarıçapı 6.356,752 km, hacimce eşdeğer kürenin yarıçapı ise 6.371 km olarak verilir. [1] JPL’nin gezegen parametreleri tablosu da ekvator yarıçapını yaklaşık 6.378,1366 km, ortalama yarıçapı yaklaşık 6.371,0084 km olarak listeler. [2] Kaynaklardaki küçük farklar, kullanılan referans değerlerin ve modellerin farklı olmasından kaynaklanabilir. “Dünya yarıçapı” ifadesi bu yüzden ekvator, kutup ya da ortalama yarıçap gibi hangi tanımın kastedildiği belirtilmeden belirsiz kalabilir.
Kullanım alanları
Küre yaklaşımına dayanan basit hesaplamalarda ortalama yarıçap kullanılabilir. Bir kürenin yüzey alanı ve hacmi yarıçapla hesaplandığından, seçilen değer bu sonuçları etkiler. Dünya’nın gerçek biçimini hesaba katan jeodezik ve konum belirleme çalışmalarında ise elipsoidal model daha uygundur. JPL, “ortalama yarıçap” değerini gezegenle eşit hacimli bir kürenin yarıçapı olarak tanımlar. [2]
Ekvator yarıçapının kutup yarıçapından büyük olması, Dünya’nın basıklığını sayısal olarak gösterir. Bu ölçüler gezegenin boyutunu özetlemek için kullanılır; ancak dağlar, çukurlar ve yerel arazi yüksekliği, belirli bir yüzey noktasının merkezden uzaklığını ayrıca etkiler. [1][2]