Ekonomi

Dışsallık

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Dışsallık, bir üretim veya tüketim kararının işlemde doğrudan yer almayan kişilere, fiyatlara tam yansımayan maliyet ya da yarar getirmesidir. Özel maliyetle toplumsal maliyetin veya özel yararla toplumsal yararın farklılaşmasına neden olabilir.[1]

OLUMLU VE OLUMSUZ ETKİLER

Bir tesisin kirliliğinin çevrede yaşayanlara zarar vermesi olumsuz dışsallığa örnektir. Üretici yalnız kendi giderlerini dikkate aldığında, başkalarının taşıdığı maliyet kararın dışında kalabilir. Araştırma sonucunda oluşan bilginin başka kuruluşlara da yarar sağlaması ise olumlu dışsallık oluşturabilir. Bu durumda araştırmayı yapanın elde ettiği getiri, toplam toplumsal getiriden düşük olabilir.[1]

EKONOMİ POLİTİKASI

Dışsal etkilerin karar süreçlerine katılmasına içselleştirme denir. Vergiler, destekler, düzenlemeler veya taraflar arasındaki anlaşmalar farklı araçlardır. Uygun aracın seçimi etkinin ölçülebilmesine, hakların tanımına ve işlem maliyetlerine bağlıdır. Her dolaylı etki aynı büyüklükte sorun yaratmaz; değerlendirme, etkinin niteliğiyle kullanılan politika aracının maliyetini birlikte ele alır.[1]