Darmstadtiyum, simgesi Ds ve atom numarası 110 olan yapay, radyoaktif bir elementtir. Periyodik tabloda 7. periyot ve 10. grupta yer alır. Yalnızca az sayıda atomu üretilebilmiştir; bu nedenle gözle görülebilecek bir örneği yoktur. Erime ve kaynama noktaları ile yoğunluğu deneysel olarak bilinmemektedir. Elementin kimyasal özelliklerinin incelenmesi de atomlarının kısa ömürlü ve üretiminin güç olması nedeniyle sınırlıdır. [1]
Üretimi ve keşfi
GSI araştırma merkezi, element 110’un ilk doğrulanmış üretimini 9 Kasım 1994’te Darmstadt’ta gerçekleştirdi. Deneyde nikel-62 iyonları kurşun-208 hedefine gönderildi; füzyon sonucunda yeni çekirdekler oluştu. GSI kayıtları, bu tepkimeyle 269 kütle numaralı element 110’un üretildiğini bildirir. [2] Royal Society of Chemistry de 1994’te GSI ekibinin kurşun ve nikel kullanarak 269 izotopunu sentezlediğini aktarır. Başka araştırma girişimleri bulunsa da bu sonuç, elementin tanımlanmasında kabul gören kanıtı sağladı. [1]
Darmstadtiyum atomları hızla bozunur. Bilinen izotopların bozunma zincirleri, elementin özelliklerini doğrudan araştırmak için başlıca deneysel veriyi oluşturur. Çok az atom üretilebilmesi nedeniyle, kütle, yoğunluk ve erime sıcaklığı gibi makroskopik özelliklere ilişkin kesin ölçümler yapılamamıştır. Bilinen bir biyolojik işlevi veya araştırma dışında kullanımı yoktur. [1]
Adı ve önemi
Elementin adı, ilk kez üretildiği GSI araştırma merkezinin bulunduğu Darmstadt kentinden gelir. IUPAC-IUPAP ortak çalışma grubu, 110 numaralı elementin keşfini değerlendirmiş; IUPAC Konseyi 16 Ağustos 2003’te darmstadtium adını ve Ds simgesini kabul etmiştir. [3] Bu element üzerindeki çalışmalar, ağır iyonların füzyonuyla yeni çekirdeklerin oluşturulmasını ve bunların radyoaktif bozunmasını araştırır. Sonuçlar, süper ağır elementlerin üretim ve tanımlama yöntemlerine katkı sağlar.