Değerli metal, nadirliği, ekonomik değeri veya tarihsel ve toplumsal önemi nedeniyle değer verilen metal için kullanılan genel bir terimdir. Altın ve gümüş en bilinen örnekler arasındadır; platin grubu metaller de bu başlık altında anılabilir. Terimin kapsamı kaynağa ve kullanım bağlamına göre değişebildiğinden, değerli metaller için her durumda aynı listeyi veren tek bir sınıflandırma olduğu varsayılmamalıdır [2][3].
Özellikleri ve sınıflandırılması
Değerli metallerin değeri yalnızca az bulunmalarından kaynaklanmaz. Kimyasal özellikler, işlenebilirlik, kullanım alanı ve tarih boyunca üstlendikleri roller de önem taşır. “Soy metal” terimi ise daha çok kimyasal tepkimelere ve korozyona görece dirençli metalleri anlatır; değerli metal ile soy metal kavramları örtüşebilir, fakat her kullanımda eş anlamlı değildir. Washington Üniversitesinin eğitim kaynağı altın, gümüş, platin ve platin grubu elementlerini bu başlıklarla birlikte ele alır [2].
Altın, kolay işlenebilmesi ve düşük kimyasal tepkimesi nedeniyle tarih boyunca süs eşyalarında kullanılmıştır. Saf altın yumuşak bir metaldir; bu nedenle takı gibi nesnelerde dayanıklılığını artırmak üzere başka metallerle alaşım hâline getirilebilir [1]. Bu özellikler her değerli metalin aynı fiziksel ya da kimyasal niteliklere sahip olduğu anlamına gelmez.
Kullanım alanları
Altın ve gümüş takı ve süs eşyalarının yanı sıra farklı teknik uygulamalarda değerlendirilir. Platin grubu metallerin kullanımına katalizörler, elektronik bileşenler ve mücevher yapımı örnek verilebilir; USGS bu grubun sanayi ve tüketim ürünlerindeki kullanımlarını da kaydeder [3]. Kullanım, metalin kendisine, saflığına ve alaşımına bağlıdır. Dolayısıyla “değerli metal” hem ekonomik-kültürel bir sınıflandırma hem de bazı teknik bağlamlarda belirli malzemeleri kapsayan bir terim olarak anlaşılmalıdır [1][2][3].