De motu corporum in gyrum, Isaac Newton’un 1684’te Edmond Halley’ye gönderdiği kısa Latince incelemenin kataloglarda kullanılan başlığıdır. Cambridge Üniversite Kütüphanesi’ndeki el yazması yaklaşık dokuz sayfadır. Başlık, yaklaşık olarak “yörüngedeki cisimlerin hareketi” diye çevrilebilir. Metin, Newton’un daha sonra genişleterek Philosophiae Naturalis Principia Mathematica adıyla yayımlayacağı çalışmanın ilk adımlarındandır; Principia’nın tamamıyla aynı eser değildir. [1][2]
Halley’nin sorusu
Halley, gezegenlerin yörüngeleri ve uzaklığın karesiyle ters orantılı kuvvet arasındaki ilişkiyi Newton’la görüştü. Newton, bu tür kuvvetlerin yörünge hareketini nasıl açıklayabileceğine ilişkin bir kanıt hazırlayıp Halley’ye iletti. Newton Projesi’nin metin tanıtımı, Halley’nin 1684’teki ziyaretini ve incelemenin aynı yılın kasım ayında gönderilmesini aktarır. Bu nedenle eserin tarihi genellikle 1684 olarak verilir; incelemenin kısa oluşu, ele aldığı matematiksel sorunun kapsamını ortadan kaldırmaz. [1]
Principia’ya giden süreç
Newton Projesi kataloğu, incelemeyi Newton’a ait, Latince ve yaklaşık 3.911 kelimelik bir metin olarak kaydeder; el yazmasının kaynağını Cambridge Üniversite Kütüphanesi’ndeki bir belgeye bağlar. Royal Society Picture Library’deki kayıt da Halley’ye iletilen De Motu nüshasını ve eliptik yörünge ile ters-kare kuvveti arasındaki gösterimi tanımlar. [2][3]
De motu, Newton’un araştırmasının tamamlanmış son ürünü değil, genişleyen bir çalışma sürecinin parçasıdır. Newton’un hareket ve merkezcil kuvvet üzerine geliştirdiği fikirler, daha sonra Principia’da çok daha kapsamlı biçimde ele alındı. Principia’nın 1687’de yayımlanmasıyla sonuçlanan bu gelişim, kısa incelemenin önemini açıklar; ancak incelemenin tüm yasaları ve açıklamaları içerdiği anlamına gelmez. El yazmasının başlığı ve tarihsel bağlamı, onu Newton’un mekanik çalışmalarının erken bir belgesi olarak değerlendirmeyi mümkün kılar. [1][2]