Dendrokronoloji, ağaç halkalarına takvim yılı atamak ve bu halkaların dizilerini incelemek için kullanılan bilimsel yöntemler bütünüdür. Mevsimsel büyüme koşulları bazı ağaçlarda gövdede yıllık halka desenleri oluşturur. Halka genişliği sıcaklık, yağış ve başka çevresel etkenlerden etkilenebilir; dolayısıyla tek bir halkanın genişliği tek başına belirli bir iklim koşulunu kesin olarak göstermez. ABD Ulusal Park Servisi, ağaçların yıllık büyüme halkalarının çevresel değişkenlere duyarlı olduğunu ve halka dizilerinin geçmiş koşullar hakkında bilgi taşıyabildiğini açıklar. [1]
Örnekleme ve çapraz tarihlendirme
Araştırmacılar ağaçtan alınan kesitleri veya artım burgusuyla çıkarılmış odun örneklerini inceleyerek halka dizileri oluşturabilir. Bu diziler, aynı bölgedeki ağaçlardan ve tarihî ya da arkeolojik ahşaplardan elde edilen dizilerle karşılaştırılır. Geniş ve dar halkaların örtüşen desenlerini eşleştirme işlemine çapraz tarihlendirme denir. Arizona Üniversitesi Ağaç Halkası Araştırma Laboratuvarı bu yöntemi farklı örneklerdeki büyüme desenlerini eşleştirerek halkalara oluşum yılı atama yöntemi olarak açıklar. [2]
Her örnekte yalnızca halkaları saymak yeterli olmayabilir. Yerel olarak oluşmamış halkalar veya birden çok büyüme halkası içeren desenler, sıradan sayımı yanıltabilir. Bu nedenle çapraz karşılaştırma, tarihlendirme güvenilirliğini sınamak için önemlidir. [1][2]
Kullanım ve sınırlar
Dendrokronoloji, uygun ve iyi korunmuş ahşap örneklerde ağaçların kesildiği zamanı belirlemeye yardımcı olabilir. Arkeolojik yapılardaki keresteler bu yöntemle tarihlendirilebilir; tarihlenmiş diziler geçmiş çevre koşullarını incelemek için de kullanılabilir. [1][3] Ancak kesinlik, örneğin korunma durumuna ve bölgesel referans dizileriyle eşleşmesine bağlıdır. Ağaç büyümesi iklimin yanı sıra çevredeki diğer koşullardan da etkilendiğinden, halka genişliği iklimin doğrudan ve evrensel ölçüsü olarak yorumlanmamalıdır.