Desibel, aynı türden iki fiziksel büyüklüğün oranını logaritmik ölçekte ifade eden birimdir; simgesi dB'dir. Bir belin onda birine eşittir. Ses düzeyleri, elektriksel işaretler ve kazanç ya da zayıflama karşılaştırmalarında kullanılır. Bir büyüklüğün desibel cinsinden düzeyi belirtilirken hangi referans değerle karşılaştırıldığı da bilinmelidir.[1]
LOGARİTMİK ORAN
Güç oranının desibel değeri 10 log₁₀(P/P₀) bağıntısıyla ifade edilir; P ölçülen gücü, P₀ referans gücü gösterir. Gücün on katına çıkması 10 dB, yüz katına çıkması 20 dB artışa karşılık gelir. Gücün genliğin karesiyle orantılı olduğu uygun koşullarda genlik oranı için 20 log₁₀(A/A₀) kullanılır. Böylece çok büyük veya küçük oranlar daha dar bir sayı aralığında gösterilebilir.[1][2]
REFERANSIN ÖNEMİ
Sıfır desibel, ölçülen değerin referansa eşit olduğunu belirtir; fiziksel büyüklüğün sıfır olduğu anlamına gelmez. Negatif değerler referansın altındaki düzeyleri gösterebilir. Örneğin havadaki ses basıncı düzeyi için kullanılan referans 20 mikropaskaldır. Ses şiddeti düzeyi hesaplarında ise yaygın referans 10⁻¹² W/m²'dir. Basınç ve şiddet farklı büyüklükler olduğundan tanımları ve bağıntıları birbirine karıştırılmaz.[1][2]
SES ÖLÇÜMLERİ
Ses şiddeti, birim alandan geçen ses gücüdür; desibel düzeyi bu şiddetin referansa oranından hesaplanır. İki düzey arasındaki 30 dB fark, şiddetlerin bin kat farklı olması demektir. Ancak sayısal bir düzey farkı, algılanan ses yüksekliğinin aynı oranda değiştiğini göstermez. Ölçülen fiziksel büyüklük ile işitsel algı ayrı kavramlardır.[2]