Devlet bütçesi, kamu gelirleriyle harcamalarının belirli bir dönem için planlandığı ve yetkilendirildiği mali belgedir. Genellikle yıllık olarak hazırlanır; daha uzun vadeli hedeflerle ilişkilendirilebilir. Hangi hizmetlere kaynak ayrılacağını gösterdiği için aynı zamanda hükümetin önceliklerini yansıtır. Kapsamı ve kabul usulü, ülkenin anayasal ve kurumsal düzenine göre değişir.[1]
BÜTÇE DÖNGÜSÜ
Bütçe süreci hazırlama, onay, uygulama ve denetim aşamalarıyla açıklanabilir. Yürütme organı teklif geliştirir; parlamento veya yetkili organ bütçe kararını verir. Kamu kurumları ayrılan kaynaklarla faaliyetlerini yürütür. Sonraki denetim ve değerlendirme, işlemlerin ve elde edilen sonuçların incelenmesini sağlar. Performans bilgisi yalnız son aşamada değil, bütün döngüde kullanılabilir.[3]
DENGE VE BORÇ
Gelirler ile giderler arasındaki fark bütçe dengesini gösterir. Giderlerin gelirleri aşması açık, gelirlerin giderleri aşması fazla olarak adlandırılır. Süreklilik gösteren açıklar kamu borcunun birikmesine katkıda bulunabilir. Ancak belirli bir dönemin açığı ile geçmişten gelen toplam borç aynı ölçü değildir; mali değerlendirmede her ikisinin gelişimi izlenir.[2]
SAYDAMLIK VE HESAP VERME
OECD'nin bütçe yönetişimi ilkeleri, gelir ve harcamaların kapsamlı gösterilmesini ve bütçe bilgilerinin erişilebilir olmasını vurgular. Parlamento denetimi ile yurttaşların bilgiye erişimi, kaynak tercihlerini değerlendirmeyi kolaylaştırır. Bütçe belgeleri yalnız ödenek toplamlarını değil, kararların mali etkilerini de açıklamalıdır. Uygulama raporları, planlanan kaynak kullanımıyla gerçekleşen sonuçların birlikte incelenmesine yardımcı olur.[1]