Dişbudak, Oleaceae familyasındaki Fraxinus cinsine ait ağaç ve çalılara verilen addır. Kew’in Plants of the World Online veritabanı cins için 58 kabul edilmiş tür listeler. Cinsin doğal yayılışı ılıman Avrasya’dan Orta ve Güney Malesya’ya, Kuzey ve Orta Amerika’ya ve Küba’ya uzanır. Avrupa dişbudağı (Fraxinus excelsior) ile beyaz dişbudak (F. americana), bu cinsin türlerindendir. [1]
Botanik özellikler
Dişbudakların çoğu yaprak döken ağaç veya çalılardır. Yapraklar karşılıklı dizilir ve genellikle çok sayıda yaprakçıktan oluşan teleksi bileşik yapıdadır. Türlere göre yaprakçık sayısı değişebilir. Çiçekler taç yapraksızdır; bazı türlerde aynı ağaçta iki eşeyli çiçekler, bazılarında ise erkek ve dişi çiçekler ayrı bireylerde bulunabilir. Meyve, tek tohum taşıyan yassı ve kanatlı bir yapıdır. Cinsin üyeleri ılıman bölgelerde yayılış gösterse de türlerin yetiştiği habitatlar ve iklim koşulları farklılık gösterir. [1][2]
Odun ve kullanım
Dişbudak odununun özellikleri türe göre değişir. ABD Orman Ürünleri Laboratuvarı, incelenen ticari dişbudak odunlarının güçlü ve sert olduğunu; darbeye dayanıklılığı, düzgün işlenebilmesi ve çivi ya da vida tutma özellikleriyle öne çıktığını bildirir. Beyaz dişbudak odunu spor malzemeleri, mobilya, döşeme, alet sapları ve ahşap ürünlerde kullanılır. Bu kullanım bilgileri bütün Fraxinus türlerinin odununun aynı özellikte olduğu anlamına gelmez. [2]
Dişbudak adı tek bir ağacı değil, geniş yayılışlı bir cinsi kapsar. Bu nedenle yaprak görünümü, habitat ve odun özellikleri değerlendirilirken türün bilimsel adı önem taşır. [1][2]