Dişlilik (dentisite), koordinasyon kimyasında bir ligandın aynı merkez atomuna bağlanan verici gruplarının sayısını belirtir. Merkez atomu çoğunlukla bir metaldir; çevresindeki ligandlarla birlikte bir koordinasyon birimi oluşturur. Bu nedenle dişlilik, ligandın bütün atomlarını saymak değil, incelenen komplekste bağlanmaya katılan verici yerlerini belirlemek demektir. [1][2]
Bağlanma biçimleri
- Tek dişli ligand, merkez atomuna bir verici yer üzerinden bağlanır.
- İki dişli ligand, aynı merkeze iki verici yer üzerinden bağlanır.
- Üç, dört veya daha çok verici yerle bağlanma, sırasıyla üç dişli, dört dişli veya çok dişli olarak adlandırılır. [3]
Etilendiamin, NH₂CH₂CH₂NH₂, iki azot atomuyla aynı metal merkezine bağlandığında iki dişlidir. Aradaki karbon ve hidrojen atomları bu sayıya eklenmez. Yalnız bir azotun bağlandığı bir yapıda ise bağlanma biçimi tek dişlidir. Dolayısıyla bir molekülün olası verici yerleri ile belirli bir komplekste gerçekten kullandığı yerler ayırt edilmelidir. [3]
Şelatlaşma ve gösterim
Aynı ligandın birden fazla verici yeriyle aynı merkeze bağlanması şelatlaşmayla ilişkilidir. Bağlanmaya katılan atomları belirtmek için κ (kappa) gösterimi kullanılır; etilendiaminin iki azotuyla bağlanması κ², tek azotuyla bağlanması κ¹ biçiminde gösterilebilir. [3]
Dişlilik belirli bir liganda aittir. Merkez atomunun çevresindeki bütün ligandların bağlanmasını tarif ederken yalnızca tek bir ligandın dişliliğini vermek yeterli değildir. Yapısal açıklamalarda ligandın adı, verici atomları ve bağlanma biçimi birlikte belirtilir. [1][2][3]