Dikiş makinesi, iğnenin taşıdığı iplikle kumaş veya benzeri malzemelerde dikiş oluşturan makinedir. İğne malzemeye girerek ipliği geçirir; dikişin oluşumuna makinenin türüne göre başka iplikler ve mekanizmalar katılır. Kilit dikişi, zincir dikişi ve overlok, ipliklerin birbirine bağlanma düzenleri farklı olan başlıca örneklerdir.[1]
DİKİŞİN OLUŞUMU
Kilit dikişinde kumaştan geçen iğne ipliği, alttaki masuranın ipliğiyle kenetlenir. Dengeli dikişte birleşme kumaş katlarının arasında bulunur ve iki yüz benzer görünür. Tek iplikli zincir dikişinde ise iplik kendi ilmekleriyle bağlanır. Bu nedenle bütün dikiş makinelerinin aynı iplik düzenini kullandığı söylenemez.[2]
KUMAŞIN İLERLETİLMESİ
Kumaşı ilerleten dişliler, malzemenin iğnenin altından düzenli geçmesini sağlar. Ev tipi modellerde dikiş uzunluğu, zikzak genişliği ve iplik gerginliği ayarlanabilir; farklı baskı ayakları fermuar veya ilik gibi işlerde kullanılır. Bazı makinelerde aksesuar bölmesi çıkarılarak kol ve paça gibi dar parçalar için serbest kol açığa çıkar.[3]
ERKEN ÖRNEKLER
Fransız terzi Barthélemy Thimonnier, 1830'da zincir dikişi üreten bir makine geliştirdi. Bu düzende kancalı iğne, tablanın altındaki makaradan aldığı ipliği kumaştan geçirerek üst yüzeyde ilmekler oluşturuyordu. Paris'teki bir atölyede askerî giysi üretiminde kullanılan makineler, dikişin mekanikleştirilmesinin erken uygulamaları arasında yer aldı.[4]