Doğal Hayatı Koruma Derneği (DHKD), Türkiye’de doğa ve biyolojik çeşitliliğin korunması için çalışmalar yürütmüş bir sivil toplum kuruluşudur. Dernek 1975’te kuruldu. Tarihi, Doğal Hayatı Koruma Vakfı’nın (DHKV) kuruluşu ve daha sonra WWF-Türkiye adıyla faaliyet gösteren vakfın gelişimiyle bağlantılıdır; dernek ile vakıf farklı tüzel kişiliklerdi [1].
Kuruluş ve çalışmalar
Doğa korumacı Tansu Gürpınar’ın anlatımına göre, DHKD’nin kuruluş fikri 1975’te Birecik’te Türkiye doğasının korunması amacıyla yapılan görüşmeler sırasında şekillendi. Gürpınar, bu toplantıda doğa koruma alanında çalışacak bir sivil toplum kuruluşunun hedeflerinin konuşulduğunu ve derneğin gerçekte Birecik’te kurulduğunu belirtir [2]. Bu anlatım, kuruluş sürecine ilişkin bir katılımcının geriye dönük aktarımıdır.
DHKD’nin Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi’ne sunduğu rapor, kuruluşun doğal flora ve doğa koruma konularında çalıştığını kaydeder. Raporda Türkiye’deki önemli bitki alanlarının belirlenmesi ve korunmasıyla ilgili çalışmalar ile bu alanlarda yürütülen projeler de anlatılır [1]. Böylece derneğin faaliyetleri yalnızca tek bir türün korunmasıyla sınırlı kalmamış; bitki çeşitliliği ve doğal alanları da kapsamıştır.
Vakıf ve WWF-Türkiye ile ilişki
Birleşmiş Milletler raporuna göre DHKD, 1996’da Doğal Hayatı Koruma Vakfı’nı kurdu. Vakıf 2001’de uluslararası WWF ağına katıldı ve WWF-Türkiye adıyla çalışmaya başladı. Aynı rapor, DHKD’nin 2001’den sonra ayrı bir sivil toplum kuruluşu olarak faaliyetini sürdürdüğünü belirtir [1]. Bu nedenle tarihsel metinlerde DHKD’nin adı, vakfın adı ve WWF-Türkiye adı birbirinin yerine kullanılmamalıdır; bunlar ilişkili, fakat farklı kurumsal yapılara karşılık gelir.