Doğru akım motoru, doğru akımla beslenen elektrik enerjisini mekanik harekete dönüştüren motordur. Çalışması, manyetik alan içindeki akım taşıyan iletkenlere etkiyen kuvvete dayanır. Sargılar ve manyetik alanın uygun düzenlenmesi dönme momenti oluşturur. Motorun sabit bölümü stator, dönen bölümü rotor olarak adlandırılır; uygulamaya göre farklı yapılar kullanılır.[1][3]
FIRÇALI YAPI
Fırçalı motorda fırçalar ile komütatör, dönen sargılara elektrik bağlantısı sağlar. Rotor döndükçe komütatörün farklı dilimleri devreye girer ve sargılardaki akım uygun sırayla değiştirilir. Bu düzen, dönme momentinin aynı yönde sürmesini sağlar. Birden çok sargı ve komütatör dilimi içeren yapılar, basit tek sargılı örneğin gelişmiş biçimleridir.[1]
HIZ VE AKIM
Motor dönerken besleme gerilimine karşı yönde bir elektromotor kuvvet oluşur. Bu karşı gerilim, motorun hızıyla ilişkilidir ve sargı akımını etkiler. Elektronik sürücülerde darbe genişlik modülasyonu kullanılarak motora verilen enerji düzenlenebilir. Sargının direnci ve endüktansı da akımın değişimini belirlediğinden motor yalnız basit bir direnç gibi davranmaz.[2]
FIRÇASIZ DÜZENLER
Fırçasız doğru akım motorlarında akımın anahtarlanması mekanik fırçalar yerine elektronik devrelerle gerçekleştirilir. Yaygın yapıda sargılar statorda, kalıcı mıknatıslar rotorda bulunur. Denetleyici, sargıların hangi sırayla enerjilendirileceğini belirler. Rotor konumu fiziksel algılayıcılarla ölçülebilir veya elektriksel işaretlerden kestirilebilir; dolayısıyla besleme ve motor arasındaki sürücü çalışma düzeninin temel parçasıdır.[3]