Dubniyum, simgesi Db ve atom numarası 105 olan yapay bir kimyasal elementtir. Periyodik tabloda 5. grupta ve 7. periyotta yer alır. Radyoaktif ve son derece kısa ömürlü olduğundan doğada bulunduğu bilinmez; üretilen atom sayısı da çok azdır. Bilinen kullanım alanı bilimsel araştırmadır. [1]
Keşif ve adlandırma
Element 105’i sentezleme çalışmaları 1960’ların sonlarında Sovyetler Birliği’ndeki Dubna araştırma merkezi ile ABD’deki Lawrence Berkeley Laboratuvarı’nda yürütüldü. İki grup farklı deney sonuçları bildirdi ve keşifte öncelik konusunda anlaşmazlık yaşandı. Bu nedenle element için bir süre farklı adlar önerildi. IUPAC, 1997’de element 105 için “dubnium” adını ve Db simgesini onayladı. Ad, önemli araştırma katkılarının geldiği Dubna laboratuvarını ve kenti anmak üzere seçildi. [1][2]
Özellikleri ve araştırma kullanımı
Dubniyumun fiziksel ve kimyasal özelliklerini doğrudan incelemek, atomlarının çok az sayıda ve kısa süreli üretilebilmesi nedeniyle zordur. Kraliyet Kimya Derneği, erime ve kaynama noktaları gibi bazı temel özellikleri bilinmiyor olarak listeler. Elementin niyobyum ve tantal gibi 5. grup üyeleriyle ilişkisi, deneysel ve kuramsal araştırmaların konusudur; ancak bu benzerlik, her özelliğinin kesin biçimde bilindiği anlamına gelmez. [1] IUPAC’ın adlandırma kararı, elementin keşif tarihindeki katkıları ve anlaşmazlığı da kayda geçirir; karar, iki araştırma grubunun önemini kabul ederek adın Dubna’yı anmasını gerekçelendirir. [2] Dubniyumun bilinen gündelik, ticari veya biyolojik kullanımı yoktur. Çalışmalar, süper ağır elementlerin sentezini, bozunmasını ve kimyasal davranışını araştırmaya yöneliktir. [1]