Eşanlamlı, aynı kavramı veya birbirine çok yakın anlamları karşılayan sözcük ve ifadeler için kullanılan dilbilim terimidir. Eşanlamlılık, sözcüklerin ses veya yazılış benzerliğine dayanmaz. İki ifadenin ortak bir anlam çekirdeği taşıması önemlidir; kullanım amacı, konuşma durumu ve çağrışımlar bakımından aralarında farklılıklar bulunabilir.[1]
ANLAM VE BAĞLAM
Eşanlamlı sayılan sözcükler her cümlede birbirinin yerine geçmeyebilir. Birinin daha resmî, diğerinin gündelik olması veya farklı bir duygusal çağrışım taşıması, seçimi etkiler. Ayrıca çok anlamlı bir sözcüğün yalnız belirli bir anlamı başka bir sözcükle örtüşebilir. Bu nedenle eşanlamlılık incelemesinde sözcük biçiminin bütünü yerine hangi anlamın ve hangi bağlamın karşılaştırıldığı belirtilir.[1][2]
ÜSLUP VE DİL ÇEŞİTLİLİĞİ
Sözcükler arasındaki yakınlık üslup, lehçe veya dil ilişkileriyle bağlantılı olabilir. Amerikan İngilizcesindeki flashlight ile Britanya İngilizcesindeki torch, el fenerini adlandıran bölgesel seçeneklere örnektir. Bir dilin başka bir dilden aldığı sözcük de mevcut sözcüğe yakın bir anlam kazanabilir. Ancak ödünçleme, iki biçimin kullanım alanlarının bütünüyle aynı olmasını gerektirmez; konuşurun niyeti ve dinleyici çevresi de belirleyicidir.[1]
SÖZLÜK VE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI
Princeton Üniversitesi'nin WordNet veritabanı, sözcükleri belirli kavramları karşılayan eşanlam kümeleri içinde düzenler. Birden fazla anlam taşıyan sözcük, farklı kümelerde yer alabilir. Kümeler arasında üst anlam, alt anlam ve başka anlamsal ilişkiler kurulur. Böyle bir düzen, eşanlamlı sözcük listelerinin ötesinde anlamların nasıl örgütlendiğini gösterir; sözlükbilim, çeviri ve doğal dil işleme çalışmalarında anlam ayrımının önemini ortaya koyar.[2]