Ekoton, farklı ekolojik toplulukların, ekosistemlerin veya ekolojik bölgelerin geçiş kuşağıdır. Orman ile çayır ya da farklı iklim bölgeleri arasındaki geçişler bu kavrama örnek olabilir. Ekoton, iki ortamı ayıran tek bir çizgiden ziyade, çevresel koşulların ve canlı topluluklarının değişebildiği bir alan olarak ele alınır. [1][2]
Oluşumu ve özellikleri
Ekotonlar çoğunlukla yükselti, iklim, toprak ve diğer çevresel etkenlerin değiştiği gradyanlar boyunca görülür. Geçişler kıta ölçeğindeki biyom sınırlarından yerel bitki toplulukları ve mikrohabitatlar arasındaki kuşaklara kadar farklı ölçeklerde bulunabilir. Doğal sınırların yanı sıra, orman kesimiyle oluşan kenarlar veya kent çevresindeki geçişler gibi insan etkinliğiyle bağlantılı ekotonlar da tanımlanmıştır. [1]
Ekotonun genişliği, keskinliği ve tür bileşimi her yerde aynı değildir. Geçiş alanında komşu toplulukların türleri karşılaşabilir; bazı ekotonlarda özgün tür örüntüleri de görülebilir. Bununla birlikte, ekotonların her durumda çevrelerinden daha zengin tür çeşitliliğine sahip olduğunu söylemek doğru değildir. Kark’ın bölümünde “ekoton etkisi” artmış tür zenginliğiyle ilişkilendirilse de bu, bütün geçiş alanları için zorunlu bir özellik olarak tanımlanmaz. [1]
Ekolojik önemi ve incelenmesi
Ekotonlar, ekolojik sınırların ve çevresel gradyanların araştırılmasına yardımcı olur. ABD Orman Servisi’nin derlemesi, ekoton kavramını farklı ölçeklerde ele alır ve ekolojik sistemler arasındaki sınırların özelliklerini tartışır. Bu yaklaşım, geçiş alanlarının topluluklar, ekosistemler veya daha geniş bölgeler arasında incelenebileceğini gösterir. [2]
Ekotonların konumu ve yapısı çevresel koşullar ve arazi kullanımındaki değişimlerle farklılaşabilir. Bu nedenle araştırmacılar, belirli bir alanı tanımlarken hangi ekolojik sistemlerin karşılaştırıldığını, geçişin hangi ölçekte ele alındığını ve sınırın nasıl belirlendiğini açıklamalıdır. [1][2]