El yıkama, ellerdeki kirin ve mikroorganizmaların su, sabun ve mekanik ovalama yardımıyla uzaklaştırılmasını amaçlayan hijyen uygulamasıdır. Eller, yüzeyler ve kişiler arasında mikroorganizmaların taşınmasına aracılık edebildiğinden el temizliği, enfeksiyonların yayılmasını azaltan temel halk sağlığı önlemlerindendir. [1][2]
ETKİ MEKANİZMASI
Sabun ve ovalama, kirin ve mikroorganizmaların deri yüzeyinden ayrılmasına yardımcı olur. Durulama, bu maddelerin suyla uzaklaştırılmasını sağlar. El yıkama, ellerin bütünüyle steril hâle getirildiği anlamına gelmez; mikroorganizma yükünün ve aktarım olasılığının azaltılması hedeflenir. [2]
TEMEL UYGULAMA
CDC'nin toplum için önerdiği uygulama şu aşamalardan oluşur: [1]
- Eller temiz, akan suyla ıslatılır ve sabun uygulanır.
- Avuç içleri, ellerin sırtı, parmak araları ve tırnak çevreleri ovalanır.
- Sabunla ovalama en az 20 saniye sürdürülür.
- Eller akan suyla iyice durulanır.
- Temiz bir havlu veya uygun kurutma yöntemiyle kurulanır.
GÜNDELİK YAŞAMDAKİ YERİ
Yemek hazırlamadan ve yemeden önce, tuvalet kullanımından sonra ve ellerin kirlenmesine yol açan etkinliklerin ardından el yıkama önemlidir. Uygulamanın yararı yalnızca süresine bağlı değildir; ellerin bütün yüzeylerine ulaşılması ve temiz suya erişim de önem taşır. [1][2]
El hijyeni, daha geniş bir kavramdır ve başka temizleme yöntemlerini de kapsar. Sabunla el yıkama, bu yöntemlerden biridir. [1]