Eleştirel rasyonalizm, Karl Popper’ın bilgi ve akıl yürütme anlayışını tanımlamak için kullandığı, görüşlerin kesin biçimde temellendirilmesinden çok eleştiriye açık tutulmasını vurgulayan felsefi yaklaşımdır. Bu yaklaşım, bir iddianın doğruluğunu son kez kanıtlamaya çalışmak yerine hataları bulmayı, karşı örnekleri araştırmayı ve daha iyi açıklamalar geliştirmeyi rasyonel ilerlemenin temeli sayar.[1]
BİLGİ ANLAYIŞI
Eleştirel rasyonalizmde insan bilgisi yanılabilir kabul edilir. Bir kuramın bilimsel değeri, yalnız onu destekleyen örneklerin sayısıyla değil, yanlışlanabilir sonuçlar üretmesi ve ciddi sınamalara dayanmasıyla ilişkilidir. Popper’ın bilim anlayışında gözlem kuramdan bütünüyle bağımsız değildir; bu nedenle eleştiri, alternatif varsayımlar ve açık tartışma bilgi artışında merkezi rol oynar.[2]
KAPSAMI VE ETKİSİ
Yaklaşım bilim felsefesinin ötesinde siyaset, toplumsal kurumlar ve karar verme konularına da uygulanmıştır. Popper’ın “açık toplum” düşüncesi, kamusal politikaların eleştirilebilir ve düzeltilebilir olması gerektiğini savunur. Daha sonraki eleştirel rasyonalistler, gerekçelendirme yerine eleştirel yöntemlerin matematikten sosyal teoriye kadar farklı alanlarda nasıl kullanılabileceğini tartışmıştır.[1]