Fizik

Elektriksel çekim

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Elektriksel çekim, elektrik yükleri arasındaki kuvvetin cisimleri birbirine doğru yönelttiği durumu anlatır. Elektrostatikte zıt işaretli noktasal yükler birbirini çeker, aynı işaretli yükler iter. İki noktasal yük arasındaki kuvvetin büyüklüğü, yüklerin büyüklükleriyle doğru, aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılıdır; bu ilişki Coulomb yasasıyla ifade edilir. [1]

Yüklü cisimler arasındaki kuvvet

Boşluktaki iki noktasal yük için Coulomb yasası \(F=|q_1q_2|/(4\pi\varepsilon_0r^2)\) biçiminde yazılır. Burada \(q_1\) ve \(q_2\) yükleri, \(r\) aralarındaki uzaklığı, \(\varepsilon_0\) boşluğun elektriksel geçirgenliğini gösterir. Yüklerin işaretleri kuvvetin çekici mi itici mi olduğunu belirler. Birden çok yükün etkisi varsa kuvvetler yönleriyle birlikte, yani vektörel olarak değerlendirilir. Bu yasa, belirtilen koşullardaki elektrostatik kuvveti tanımlar; cisimlerin hareketi veya yük dağılımının değişmesi ayrıca ele alınabilir. [1]

Yüksüz cisimlerin kutuplaşması

Net yükü sıfır olan bir cisim de elektrik alanından etkilenebilir. Yakındaki alan, iletken içindeki yüklerin yer değiştirmesine veya yalıtkandaki yük dağılımının kutuplaşmasına neden olabilir. Harvard Üniversitesi’nin gösteriminde düzgün elektrik alan içindeki yüksüz iletken ya da yalıtkan döner, ancak net kuvvetle ötelemez. Düzgün olmayan alandaysa cisim kutuplaşır ve daha güçlü alan bölgesine doğru net kuvvetle hareket eder. [2]

Bu ayrım önemlidir: kutuplaşma tek başına her durumda net çekim anlamına gelmez; alanın düzgün olup olmadığı da kuvvetin sonucunu belirler. Örneğin sürtünmeyle elektriklenmiş bir tarak, yakınındaki küçük kâğıt parçalarında yük dağılımını değiştirerek onları çekebilir. Böylece elektriksel çekim, yalnızca önceden zıt yüklü iki cisim arasındaki etkileşimle sınırlı olmayan elektrostatik bir olgudur. [1] [2]