Elektriksel iletken, elektrik yüklerinin hareket ederek akım oluşturabildiği maddeyi veya akımı bir devrede taşıyan fiziksel bileşeni ifade eder. Bu nedenle sözcük hem bakır gibi iletken malzemeler hem de tel, kablo ve bara gibi devre elemanları için kullanılır. Elektriksel iletkenlik, bir malzemenin akım taşıma yeteneğini tanımlar; özdirencin tersidir ve SI birimi siemens/metredir. [1][2]
İletim mekanizmaları
Metallerde elektrik akımı çoğunlukla hareketli elektronlarla taşınır. Grafit gibi metal olmayan bazı maddelerde de elektronlar yük aktarımına katılabilir. Elektrolitlerde ise yük hareketi, çözeltide veya erimiş maddede bulunan iyonlar aracılığıyla gerçekleşir; bu tür iletim madde taşınımıyla bağlantılıdır. Dolayısıyla bir maddenin elektrik iletmesi yalnızca metal olmasına bağlı değildir; yük taşıyıcılarının türü malzemenin yapısına göre değişir. [2]
İletkenlik, maddenin bileşiminin yanı sıra sıcaklık ve ölçüm koşullarıyla da ilişkili olabilir. Bu nedenle farklı koşullarda elde edilen değerleri karşılaştırırken ölçüm sıcaklığının belirtilmesi önem taşır. [2]
Devrelerde kullanım
Tel ve kablo gibi bileşenler, devre veya güç sisteminde elektrik akımını bir noktadan diğerine taşır. Bakır ve alüminyum yaygın iletken malzemelerdir; seçimlerinde iletkenlik, ağırlık ve kullanım koşulları gibi özellikler rol oynar. Bir iletkenin elektriksel direnci yalnızca malzemesine bağlı değildir: uzunluk ve kesit alanı da direnci etkiler. IEEE’nin iletkenler hakkındaki teknik özeti, bakır ve alüminyumun güç sistemlerindeki kullanımını ve farklı iletken biçimlerini ele alır. [1]
Alternatif akımda akım yoğunluğu iletkenin kesiti boyunca eşit dağılmayabilir. Deri etkisi ve yakınlık etkisi, belirli uygulamalarda etkin direnci ve kayıpları artırabilir; bu nedenle yüksek akımlı sistemlerin tasarımında hesaba katılır. [1]