Eski Dünya, genel coğrafi kullanımda Avrupa, Asya ve Afrika’yı ifade eden tarihsel bir terimdir. Özellikle Amerika kıtalarının Avrupalılarca tanınmasından önce bilinen dünya ile, sonradan “Yeni Dünya” denilen Amerika kıtaları arasındaki karşıtlık içinde kullanılır. Bu adlandırma dünyanın fiziksel yaşını değil, belirli bir tarihsel bakış açısından bilinen bölgeleri anlatır.[1][2]
Terimin tarihsel bağlamı
Avrupa’da Orta Çağ haritacılığı dünyayı sıklıkla Avrupa, Asya ve Afrika olmak üzere üç bölüm halinde tasvir ediyordu. Amerika’nın ayrı bir kara kütlesi olarak haritalara eklenmesi bu tasavvuru değiştirdi. Library of Congress’in Waldseemüller’in 1507 tarihli haritasına ilişkin açıklamasına göre harita, Amerika’yı ayrı bir kara parçası olarak göstererek Avrupa’da bilinen dünya anlayışında önemli bir değişikliği yansıtır.[2] “Eski Dünya” ifadesi bu nedenle Avrupa merkezli keşif ve haritacılık tarihini taşır: Amerika kıtaları, orada yaşayan topluluklar için yeni değildi.
Kapsam ve kullanım sınırları
Terim çoğunlukla Avrupa, Asya ve Afrika’nın tümü için kullanılır; Cambridge sözlük tanımı da onu Avrupalıların Amerika’ya ulaşmadan önce bildiği bu üç bölgeyle sınırlar.[1]
Ancak kullanım bağlama göre değişebilir. Dünya tarihi ve arkeoloji gibi alanlarda bağlantılı bölgeler Afro-Avrasya adıyla da incelenebilir; bu adlandırma, üç kıtayı tek kültür veya siyasal birlik saymaz. “Eski Dünya” tek bir uygarlığı, toplumu ya da tarihsel dönemi belirtmez. Ayrıca “eski” ve “yeni” sözcükleri bölgelerin mutlak yaşlarını bildirmez; temas ve tanınma tarihine bağlı sınıflandırmalardır. Bu yüzden terimi kullanırken kimin bakış açısından ve hangi tarihsel dönem için söylendiğini belirtmek anlamı berraklaştırır. Amerika ile Eski Dünya arasındaki temasları anlatırken de farklı toplumların kendi tarihleri ve bilgi coğrafyaları göz önünde tutulmalıdır.[1][2]