Uzay

Evren

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Evren, kozmolojinin incelediği uzay, zaman, madde ve ışınım bütünüdür. Günümüzdeki kozmolojik modele göre yaklaşık 13,8 milyar yıllık bir geçmişe sahiptir. Bu geçmiş, başlangıçtaki sıcak ve yoğun koşullardan genişleyerek soğumaya, atomların oluşumuna ve yıldızlarla galaksilerin ortaya çıkmasına uzanır. Çok erken dönemde gerçekleştiği düşünülen kozmik şişmenin fiziksel nedeni ise kesin olarak açıklanmış değildir.[1]

KOZMİK GELİŞİM

İlk dakikalarda hafif elementlerin çekirdekleri oluştu; sıcaklık yüksek olduğu için elektronlar henüz bu çekirdeklere bağlanamıyordu. Yaklaşık 380 bin yıl sonra soğuma, nötr atomların oluşmasını ve ışığın çok daha serbest yayılmasını sağladı. Bugün gözlenen kozmik mikrodalga arka planı, bu erken evre hakkında bilgi taşır. Başlangıçtaki yoğunluk farklılıkları, kütleçekiminin etkisiyle daha büyük yapılara dönüşmüştür.[1]

Gazın yoğunlaştığı bölgelerde ilk yıldızlar doğdu; ardından galaksiler gelişti. Yıldızların ışınımı çevredeki hidrojen gazını yeniden iyonlaştırdı. Evrenin genişlemesinin hızlandığı, 1998'de uzak süpernovaların gözlemlerinden çıkarıldı. Bu hızlanmayı açıklamak için kullanılan karanlık enerji kavramının fiziksel niteliği halen araştırılmaktadır. Dolayısıyla evrenin evrimine ilişkin model, gözlemlerle sınanan açıklamalar ile henüz çözülmemiş sorunları birlikte içerir.[1]