Sosyoloji

Fenomenoloji

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Fenomenoloji, deneyimin yapısını birinci kişi açısından betimlemeyi amaçlayan felsefi gelenek ve yöntemdir. İnceleme, bir deneyimin yalnızca dış nedenlerine değil, bir şeyin algılayan, düşünen veya hisseden özneye nasıl göründüğüne yönelir. Merkezî kavramlardan biri yönelimselliktir: bilinç çoğu durumda bir nesneye, anlama ya da duruma yönelik bilinçtir.[1]

YÖNTEM VE GELİŞİM

20. yüzyıldaki hareket Edmund Husserl'in çalışmalarıyla sistemleşti. Husserl, gündelik kabulleri geçici olarak paranteze alıp deneyimin zorunlu yapılarını betimlemeyi hedefledi. Heidegger fenomenolojiyi varlık sorusuna, Sartre özgürlük ve bilinç ilişkisine, Merleau-Ponty ise bedenlenmiş algıya doğru genişletti.[2] Fenomenoloji psikoloji, sosyoloji ve nitel araştırmayı etkilemiş olsa da deneysel bir ölçüm tekniğiyle özdeş değildir. Açıklama yapmadan önce yaşantının nasıl kurulduğunu, zamanın, bedenin, başkasının ve dünyanın deneyimde nasıl belirdiğini ayrıntılı biçimde çözümlemeye çalışır.