Floransa’yla ilişkilendirilen tarihî meridyen düzenekleri, kentte Güneş’in konumunu ve hareketini gözlemlemeye yarayan astronomi araçları arasındadır. Bunlar, Dünya üzerindeki boylamları belirten coğrafi meridyenlerle karıştırılmamalıdır. Floransa’da farklı dönemlerde kurulmuş birden çok gnomon ve güneş gözlem düzeneği bulunduğundan, ifadeyi tek bir tarihî çizginin adı olarak kullanmak yanıltıcı olabilir. [1][2]
Santa Maria Novella’daki düzenek
Egnazio Danti, 1572–1575 yılları arasında Santa Maria Novella Kilisesi’nin cephesine astronomi gözlemlerinde kullanılan araçlar yerleştirdi. Bunlar arasında bir kadran, ekinoksal armilla ve ışığın içeri girerek Güneş görüntüsü oluşturmasını sağlayan bir gnomon deliği vardı. Danti’nin çalışmaları, takvim hesabını geliştirmeye yönelik gözlemlerle ilişkiliydi. Ancak gnomon deliğini yapmış olsa da kilisenin zeminine kendi döneminde bir meridyen çizgisi döşeyemedi. [1]
2008’de Museo Galileo ve diğer kurumların girişimiyle, Güneş’in geçişini gözlemlemek üzere kilisenin zeminine geçici bir meridyen çizgisi yerleştirildi. Böylece Danti’nin tarihî araçlarıyla doğrudan gözlem yapılması sağlandı; bu çizgi, Danti’nin 16. yüzyılda tamamladığı kalıcı bir zemin çizgisi değildi. [1]
Kentteki diğer astronomi izleri
Floransa’daki meridyen ve gnomon tarihi Santa Maria Novella ile sınırlı değildir. Museo Galileo’nun kentteki tarihî astronomi araçlarına ilişkin anlatımında, Santa Maria del Fiore’deki Toscanelli gnomonu ve başka yapılardaki düzenekler de anılır. Bunların bazıları bilimsel gözlem, bazıları ise anma veya takvim amaçlarıyla kullanılmıştır. Bu nedenle her bir aracın yeri, tarihi ve işlevi ayrı ayrı belirtilmelidir. [2]