Fransiyum (Fr), atom numarası 87 olan, periyodik tablonun 1. grubunda bulunan radyoaktif bir alkali metaldir. Elektron dizilimi [Rn] 7s¹ olarak verilir. Bilinen izotoplarının hiçbiri kararlı değildir; en uzun ömürlü izotoplarından fransiyum-223’ün yarı ömrü yaklaşık 22 dakikadır. Kısa yarı ömrü nedeniyle elementin kimyasal ve fiziksel özelliklerini incelemek güçtür. [1][2]
Keşfi ve doğada bulunması
Marguerite Perey, elementi 1939’da Paris’teki Curie Enstitüsü’nde aktinyumun radyoaktif bozunmasını incelerken keşfetti. Perey, yeni elemente ülkesinin adından esinlenerek fransiyum adını verdi. Fransiyum doğada aktinyum bozunması sonucunda çok küçük miktarlarda oluşur; kısa ömürlü olduğu için çevrede birikmez. Araştırma amacıyla toryumun protonlarla veya radyumun nötronlarla bombardımanı gibi nükleer yöntemlerle üretilebilir. [1][2]
Özellikleri ve kullanım alanları
Periyodik tablodaki konumu, fransiyumun alkali metallerle benzer kimyasal özellikler göstermesini ve +1 yüklü iyon oluşturmasını beklemeye temel sağlar. Bununla birlikte, incelenebilecek atom sayısı çok az olduğundan bazı özellikleri doğrudan ölçülmek yerine tahmin edilir. Fransiyumun tartılabilir bir örneği elde edilmemiştir; elementle ilgili bilgiler radyoaktif atomlar üzerinde yapılan deneylerden gelir. [1][2]
Fransiyumun gündelik veya ticari bir kullanımı yoktur. Kısa yarı ömrü ve üretim güçlüğü, onu uygulamalı kullanımlar için elverişsiz kılar. Başlıca önemi, atom ve çekirdek özelliklerini inceleyen temel bilim araştırmalarındadır. Bu araştırmalarda üretilen ya da doğal bozunmayla ortaya çıkan çok az sayıdaki atom incelenir; elementin özellikleri hakkında bilinenler bu sınırlı deneysel olanaklar çerçevesinde değerlendirilmelidir. [1][2]