Gölsel ortam, bir gölün su kütlesi ve onu çevreleyen ekolojik koşullardan oluşur. Bu koşullar; gölün havzası, kıyıları, fiziksel yapısı, su kimyası ve canlı topluluklarıyla birlikte incelenir. Göller arasında derinlik, ışık, besin miktarı ve su yenilenme süresi bakımından önemli farklar bulunur; dolayısıyla her göl aynı ekolojik özellikleri göstermez. [1]
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Göllere ulaşan su ve maddelerin bir bölümü yağış ve akarsularla, bir bölümü de yüzey akışı ve yeraltı sularıyla taşınır. Havzadaki kayaçlar, topraklar, bitki örtüsü ve insan faaliyetleri suyun kimyasal bileşimini etkileyebilir. Işık derinlere indikçe azalır; rüzgâr ve sıcaklık değişimleri ise suyun karışmasını ve tabakalaşmasını etkiler. Bazı göllerde yüzey ve dip suları mevsimsel olarak farklı sıcaklıklarda kalır. Bu tabakalaşma, oksijenin ve besin maddelerinin göl içindeki dağılımıyla ilişkilidir. [1]
Canlılar ve ekolojik süreçler
Gölün yaşam alanları kıyı, açık su ve dip bölgeleri gibi farklı koşullar sunar. Algler ve su bitkileri birincil üretime katkıda bulunurken zooplankton, omurgasızlar, balıklar ve ayrıştırıcılar besin ağının farklı parçalarını oluşturur. Azot ve fosfor gibi besin maddelerinin artması, bazı göllerde alg üretimini yükseltebilir. Organik maddenin ayrışması da çözünmüş oksijeni azaltabilir; sonuçlar gölün derinliğine, mevsime ve su dolaşımına göre değişir. [1]
Göl koşullarını değerlendirmek için fiziksel, kimyasal ve biyolojik göstergeler birlikte ele alınır. ABD Çevre Koruma Ajansının ulusal göl araştırması da bu göstergeleri habitat ve stres etkenleriyle birlikte inceler; bu, belirli bir ülkeye ait izleme programıdır, tüm göllere ilişkin tek bir ölçüm değildir. [2]