Güneş takvimi, yıl düzenini mevsimlerin yinelenmesine ve Dünya'nın Güneş çevresindeki dolanımına dayandıran takvim türüdür. Amaç, belirli ayların ve tarihlerin yılın yaklaşık aynı mevsimlerine rastlamasını sağlamaktır. Ayların başlangıcının Ay'ın evreleriyle örtüşmesi zorunlu değildir. Jülyen ve Gregoryen takvimleri bu türün örnekleridir.[1]
ASTRONOMİK TEMELİ
Mevsim döngüsünün süresi dönence yılı olarak adlandırılır ve yaklaşık 365,2422 gündür. Takvimde günler tam sayılarla sayıldığından, her yılın yalnız 365 gün kabul edilmesi astronomik döngüyle bir fark oluşturur. Bu fark birikirse aynı takvim tarihi zamanla farklı mevsimlere kayar.[2]
Güneş takvimleri bu sorunu, belirli kurallarla ek günler içeren artık yıllar oluşturarak çözer. Düzenleme her yılın astronomik yıl kadar sürmesini sağlamaz; çok yıllık bir dönemin ortalamasını mevsim döngüsüne yaklaştırır. Bu nedenle bir takvimin başarısı, uzun dönemde tarihlerle mevsimler arasındaki uyum üzerinden değerlendirilebilir.[2]
BAŞLICA ÖRNEKLER
Jülyen takviminde dört yılda bir eklenen gün, ortalama yılı 365,25 güne çıkarır. Gregoryen takviminde ise dört yüz yıllık dönemde 97 artık yıl bulunur; ortalama yıl 365,2425 gündür. Yüzyıl yıllarına getirilen ek kural, Jülyen düzenindeki fazla artık günlerin bir bölümünü kaldırır.[3]
DİĞER TAKVİMLERDEN AYRIMI
Ay takvimleri ayları Ay'ın evrelerine bağlar; on iki aylık yılın mevsimlerle sürekli aynı konumda kalmasını hedeflemez. Ay-güneş takvimleri ise her iki döngüyü birlikte izlemek için bazı yıllara ek ay koyabilir. Güneş takviminde temel düzenleyici ölçüt mevsim yılıdır. Bu sınıflandırma, takvimdeki yıl numaralarının hangi tarihsel başlangıçtan sayıldığıyla değil, astronomik döngülerin nasıl düzenlendiğiyle ilgilidir.[1]