Gezegen, bir yıldızın çevresinde dolanan, yıldız gibi kendi ışığını üretmeyen büyük bir gök cismidir; görülen ışığının önemli bölümü yıldızından aldığı ışığın yansımasıdır. Gezegenler kayaç, metal, gaz ve uçucu maddelerin farklı oranlarda bulunduğu bileşimlere sahip olabilir. Güneş Sistemi’nde sekiz gezegen vardır: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün. İlk dört gezegen kayaç yüzeylidir; dıştaki dört gezegen dev gezegenlerdir. [1]
Tanım ve sınıflandırma
Uluslararası Astronomi Birliği’nin 2006’da kabul ettiği tanım, açıkça Güneş Sistemi’ndeki cisimleri sınıflandırır. Buna göre gezegen Güneş çevresinde dolanmalı, özkütleçekimiyle yaklaşık küresel biçim alacak kadar büyük olmalı ve yörüngesinin çevresini benzer büyüklükteki cisimlerden temizlemiş bulunmalıdır. Güneş çevresinde dolanan, yaklaşık yuvarlak biçimli, fakat yörünge çevresini temizlememiş ve uydu olmayan cisimler cüce gezegen sayılır. Pluto bu ikinci sınıftadır. Bu ölçütlerin kapsamı özellikle belirtilmelidir: bunlar Güneş Sistemi’ne ilişkin IAU tanımıdır; diğer yıldızların çevresindeki gezegenler ötegezegen olarak incelenir. [2][3]
Oluşum ve özellikler
Gezegenlerin, genç yıldızların çevresindeki gaz ve toz disklerinde oluştuğu düşünülür. Küçük katı parçacıkların çarpışıp birleşmesi daha büyük cisimler oluşturur; bu büyüme ve sistem içindeki etkileşimler gezegenlerin yapısını şekillendirir. Güneş Sistemi’nde iç bölgelerin sıcaklığı kayaç gezegenlerin, dış bölgelerin daha soğuk koşulları ise gaz ve buz devlerinin oluşumunu desteklemiştir. Her gezegenin atmosferi, yüzeyi, iç yapısı, dönme biçimi ve uyduları farklıdır. Gezegenleri karşılaştırmak, yıldız sistemlerinin oluşumunu ve çeşitliliğini anlamaya yardımcı olur. Bir gök cisminin gezegen olarak sınıflandırılması, kullanılan tanım ve hangi sistemin ele alındığı belirtilerek yapılmalıdır. [1][3]