Gezegenler arası toz bulutu, bir yıldız sisteminde gezegenler arasındaki uzaya dağılmış küçük katı parçacıkların oluşturduğu dağılımdır. Güneş Sistemi’ndeki tozun önemli bir bölümü gezegenlerin yörünge düzlemine yakın, iç bölgelerde bulunur. Bu parçacıkların Güneş ışığını saçması, karanlık gökyüzünde ekliptik boyunca görülebilen zodyak ışığını oluşturur. [1][2]
Kaynakları ve hareketi
Güneş Sistemi tozunun kaynakları arasında kuyruklu yıldızlar ve asteroitler bulunur. Clementine uzay aracının zodyak ışığı haritasını inceleyen araştırma, iç Güneş Sistemi’ndeki toz dağılımını asteroitler ile farklı kuyruklu yıldız topluluklarına bağlayan bir model değerlendirdi; kaynakların katkısını tek ve değişmez bir orana indirgemedi. [2] Juno uzay aracının toz çarpması gözlemlerine ilişkin NASA açıklaması ise Mars kaynaklı tozun da zodyak ışığına olası katkısını aktardı. Bu bulgu, bütün gezegenler arası tozun Mars’tan geldiği anlamına gelmez. [3]
Parçacıklar Güneş çevresinde yörüngede dolaşırken dağılımları ve yörüngeleri değişebilir. Tozun miktarını ve konumunu anlamak için görünür ışık gözlemleri ile uzay araçlarının ölçümleri kullanılabilir. Clementine çalışması, Güneş’e yakın iç bölgelerdeki tozun optik dağılımını zodyak ışığından çıkarmaya yönelik bir örnektir. [2]
Gözlem ve bilimsel önemi
Zodyak ışığı, Güneş battıktan sonra veya doğmadan önce, özellikle karanlık gökyüzünde soluk üçgenimsi bir parıltı şeklinde gözlenebilir. NASA, bu ışığı Güneş ışığının yörüngedeki ince toz parçacıklarından yansımasıyla açıklar. [1] Bu nedenle zodyak ışığı gözlemleri, tozun dağılımı ve olası kaynakları hakkında bilgi sağlar; ancak her gözlem tek başına parçacıkların kökenini belirlemez. [2][3]