Gliese 581 d (GJ 581 d), Terazi takımyıldızı yönündeki Gliese 581 yıldızının çevresinde bulunduğu ileri sürülen bir gezegen sinyalidir. İlk duyurulduğu dönemde yıldızın dikey hız ölçümlerindeki periyodik değişimlerden çıkarılmış; yörünge dönemi yaklaşık 66,8 gün, kütlesi ise yaklaşık yedi Dünya kütlesi olarak bildirilmiştir. NASA’nın 2009 tarihli sistem tanıtımında d, o sırada bilinen dört gezegenden biri olarak gösterilmiştir. [1] Daha sonraki çalışmalar, bu sinyalin gezegenden değil yıldız etkinliğinden kaynaklanmış olabileceğini ortaya koymuştur. [2]
Keşif iddiası ve tartışma
Dikey hız yöntemi, bir gezegenin kütleçekiminin yıldızda oluşturabileceği küçük hareketleri tayf çizgilerindeki Doppler kaymaları üzerinden arar. Ancak yıldızın manyetik etkinliği de benzer periyodik değişimler yaratabilir. 2014’te yayımlanan bir araştırma, Gliese 581’in etkinlik göstergeleriyle ölçülen hız değişimleri arasında ilişki buldu ve d’ye atfedilen sinyalin etkinlik düzeltmesinden sonra belirgin biçimde zayıfladığını bildirdi. [2]
Bu yoruma 2015’te itiraz edildi: araştırmacılar, 2014 analizinde kullanılan istatistiksel yaklaşımın uygun olmadığını savunarak verilerin yeniden incelenmesini istedi. [3] Böylece sinyalin yorumlanması bir süre tartışmalı kaldı; NASA’nın eski tanıtım sayfasındaki “bilinen gezegen” ifadesi, o dönemin keşif değerlendirmesini yansıtır. [1]
Sonraki değerlendirmeler
2024’te yayımlanan yeni bir Doppler verisi incelemesi, CARMENES, HARPS ve HIRES ölçümlerini birlikte değerlendirdi. Çalışma, sistemde verilerle saptanabilen üç gezegen bulunduğu sonucuna vardı ve GJ 581 d iddiasını yıldız etkinliğinin oluşturduğu bir sinyal olarak reddetti. [4] Bu nedenle Gliese 581 d, doğrulanmış bir gezegen olarak değil, tarihsel bir gezegen iddiası ve artık desteklenmeyen aday sinyali olarak anlatılmalıdır.
Daha önce “yaşanabilir bölgede” olabileceği öne sürülmüştü. Bu ifade, uygun atmosfer koşullarında yüzeyde sıvı su bulunmasına elverişli olabilecek yörünge uzaklığını anlatır; yaşamın varlığını veya gezegenin gerçekten yaşanabilir olduğunu kanıtlamaz. [2]