Glottokronoloji, akraba dillerin ortak bir atadan ayrılma zamanını temel söz varlığındaki ortak kökteş sözcüklerin oranından tahmin etmeye çalışan tarihsel dilbilim yöntemidir. Morris Swadesh’in 1950’lerde geliştirdiği yaklaşım, kültürler arasında görece kararlı olduğu varsayılan 100 veya 200 anlamlık sözcük listelerini karşılaştırır. Kökteş oranındaki azalma, matematiksel bir zaman modeline dönüştürülür.[1]
YÖNTEM
Önce karşılaştırılan dillerde ortak kökten gelen sözcükler düzenli ses denklikleri ve anlam benzerliği temelinde belirlenir. Paylaşılan kökteşlerin oranı ile önceden varsayılan sözcük koruma hızı, dillerin ayrılmasından beri geçen süreyi hesaplamak için kullanılır. Bu işlem, biyolojideki moleküler saat fikrine benzeyen sabit bir “dil saati” varsayımına dayanır.[1]
ELEŞTİRİLER VE YENİ YAKLAŞIMLAR
Diller aynı hızla değişmez; yoğun temas, ödünçleme, nüfus hareketleri ve sözcüklerin farklı dayanıklılığı sonuçları etkileyebilir. Tarihsel kaydı bulunan diller üzerine yapılan karşılaştırmalar, sabit değişim hızı varsayımının çoğu durumda güvenilir olmadığını göstermiştir. Bu nedenle klasik glottokronolojik tarihler kuşkuyla değerlendirilir; daha yeni çalışmalar değişken hızları, belirsizlik aralıklarını ve dil ağacı modellerini istatistiksel yöntemlerle ele alır.[1]