Haiku, Japonya'da gelişmiş kısa şiir biçimidir. Doğadan veya gündelik hayattan bir anı az sayıda sözcükle yoğunlaştırmasıyla tanınır. Açıklayıcı bir öyküyü ayrıntılarıyla anlatmak yerine, belirli görüntüleri yan yana getirerek okurda sezgi ve çağrışım uyandırır. Kısalık, yalınlık ve duyusal gözlem, biçimin yalnızca ölçüsüne indirgenemeyen önemli özellikleridir.[2]
YAPI VE ÖLÇÜ
Geleneksel Japon haikusunun ritmik düzeni 5–7–5 ses birimiyle açıklanır. Başka dillerdeki uyarlamalar çoğunlukla üç dize halinde yazılır; ancak bütün modern haikular aynı hece düzenine bağlı kalmaz. Amerikan Şairler Akademisi, biçimin tarih içinde ölçü bakımından esnediğini vurgular. Bu nedenle yalnızca üç dizeyi belirli sayıda heceyle doldurmak, haikunun imge ve yoğunlaşma özelliklerini tek başına açıklamaz.[1][2]
MEVSİM VE DURAK
Geleneksel haikuda mevsimi çağrıştıran sözcüğe kigo denir. Bu sözcük bir bitki veya hayvan adı olabileceği gibi mevsimsel bir olay ya da kutlamayı da belirtebilir. Kireji adı verilen kesme sözü ise anlatımda bir durak yaratarak görüntüler arasındaki ilişkiye dikkat çeker. Başka dillerde bu durak, çizgi veya başka noktalama işaretleriyle aktarılabilir.[1]
GELİŞİMİ VE YAYILIŞI
Haikunun kökeni, birden fazla şairin katkısıyla kurulan bağlantılı şiir dizilerinin açılış parçasına uzanır. Bu kısa başlangıcın bağımsız değer kazanmasıyla ayrı bir biçim gelişti. Matsuo Bashō, geleneğin önemli ustalarındandır. Haiku daha sonra farklı dillerde yazılmış ve modern şiirde kısa, yan yana getirilmiş imgelerin kullanımını etkilemiştir. Çevirilerde biçim değişebilse de kısa bir deneyimin yoğun biçimde aktarılması ortak bir arayış olarak kalmıştır.[1][2]