Hassiyum (Hs), atom numarası 108 olan, doğada bulunmayan radyoaktif bir elementtir. Periyodik tabloda 7. periyot ve 8. grupta, d-blokta yer alır. Yalnızca az sayıda atomu üretilebildiğinden, gözle görülebilecek miktarda örneği elde edilememiştir. [1][2]
Keşfi ve adı
Element 108, 14 Mart 1984’te Almanya’nın Darmstadt kentindeki GSI’da, demir iyonlarının kurşun hedefe çarptırıldığı deneylerle üretildi. GSI’ın kayıtlarına göre keşif, laboratuvarın yeni elementlere ilişkin çalışmalarından biridir. [1] IUPAC, 30 Ağustos 1997’de hassiyum adını ve Hs simgesini element 108 için kabul etti. Ad, GSI’ın bulunduğu Hessen eyaletinin Latince adı Hassia’dan türetilmiştir. [1][3]
Özellikleri ve araştırmalar
Hassiyumun farklı izotopları bilinmektedir; bunların radyoaktif bozunmaları, elementin tanımlanması ve incelenmesinde kullanılır. Çok kısa ömürlü olması, kimyasal deneylerde yalnızca tek tek atomların izlenebilmesini sağlar. Bu nedenle erime ve kaynama noktası gibi toplu madde özellikleri deneysel olarak belirlenmiş değildir. RSC, bu özellikleri bilinmiyor olarak listeler. [2]
Kimyasal özelliklerine ilişkin deneyler hassiyum atomlarının başka maddelerle tepkimesini incelemeye dayanır. RSC’nin aktardığı araştırmada hassiyumun oksijenle tepkimeye girerek hassiyum tetroksit oluşturması gözlenmiş; bu bulgu, elementin aynı gruptaki osmiyuma benzer bazı özellikleriyle ilişkilendirilmiştir. Ancak atom sayısının sınırlı olması, sonuçların kapsamını da sınırlar. [2] Hassiyumun günümüzdeki kullanımı araştırmayla sınırlıdır; önemi, süper ağır elementlerin nükleer ve kimyasal davranışlarını incelemeye katkı sağlamasındadır. [2]