Tarım

Herboloji

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Herboloji, İngilizcedeki “herbology” sözcüğünün Türkçede kullanılan karşılığıdır; bazı sözlük ve kaynaklarda bitkilerin tıbbi amaçla kullanımı, yani herbalizm anlamında geçer [1][2]. Bu ad, botanikle aynı şeyi ifade etmez: botanik bitkileri bilimsel olarak incelerken, herboloji kullanımı kaynaklara göre bitkisel tedavi ya da bitkisel ürünlerle sınırlı bir anlam taşıyabilir. Sözcük tek başına, sınırları ve yöntemleri belirlenmiş resmî bir bilim dalı bulunduğunu kanıtlamaz.

Terimin kapsamı

Cambridge İngilizce Sözlüğü “herbology”yi bitkilerin ilaç olarak kullanılması şeklinde tanımlar ve herbalism sözcüğüne gönderme yapar [1]. Üniversite sunucusunda yayımlanmış bir bitkisel tıp sözlüğü de “herbology” terimini zaman zaman herbalism için kullanılan bir eş anlamlı olarak kaydeder [2]. Bu kaynaklardaki tanımlar, sözcüğün bitki biliminin tamamını kapsadığı anlamına gelmez.

“Ot” veya “herb” sözcüğünün anlamı da bağlama bağlıdır. Illinois Üniversitesi Uzantı birimi, botanik anlamdaki otsu bitkiyi odunsu gövdesi olmayan bitki olarak tanımlarken, mutfak veya koku amacıyla kullanılan bitkileri kapsayan daha geniş gündelik anlamı da ayırır [3]. Bu nedenle herboloji başlığı altında ele alınan bitkilerin tümü botanik açıdan otsu bitki olmak zorunda değildir.

Bilimsel alanlarla ilişkisi

Bitkilerden elde edilen maddelerin incelenmesi botanik, kimya ve farmakognozi gibi tanımlı alanlarda yürütülür. ABD Ulusal Sağlık Enstitülerinin Takviye Edici Gıdalar Ofisi, bitkisel kaynaklı ürünlerin farklı bitki kısımlarından hazırlanabildiğini ve sağlık etkilerine ilişkin kanıtların ürüne göre değiştiğini belirtir [4]. Bu nedenle geleneksel kullanımın belgelenmesi ile bilimsel olarak incelenmiş bir araştırma alanını tanımlamak birbirinden ayrı tutulmalıdır.