Doğa

Heyelan

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Washington eyaletindeki Oso heyelanının kopma alanını ve hareket yolunu gösteren hava fotoğrafı; 2014.

Washington eyaletindeki Oso heyelanının kopma alanını ve hareket yolunu gösteren hava fotoğrafı; 2014.

Mark Reid / USGS · Public Domain — kamu malı ↗ · Lisans
Genel bakış

Heyelan, kaya, toprak veya kırıntılı malzemenin yerçekimi etkisiyle yamaç aşağı hareket etmesidir. Yamaçtaki malzemeyi aşağıya çeken kuvvetler, onun harekete karşı dayanımını aştığında gelişir. Kütle hareketleri; düşme, devrilme, kayma, yanal yayılma ve akma gibi farklı biçimlerde gerçekleşebilir. Bu sınıflandırma, hareket eden malzemenin kaya, moloz veya toprak olmasıyla birlikte değerlendirilir. Dolayısıyla heyelan yalnızca tek parça bir toprak kütlesinin kaymasını anlatmaz; kaya düşmeleri ve moloz akmaları da geniş anlamdaki yamaç hareketleri içinde ele alınır.[1]

TETİKLEYİCİLER VE ORTAMLAR

Bir heyelanın oluşumunda çoğunlukla birden fazla etken rol oynar. Şiddetli yağış, kar erimesi, yeraltı suyu koşullarındaki değişimler, akarsu aşındırması, deprem ve volkanik etkinlik hareketi başlatabilir. Yol yapımı, yamaçların uygunsuz biçimde kazılması ve drenaj düzeninin değiştirilmesi de dengeyi bozabilir. Bu nedenle insan etkisinin değerlendirilmesi, arazinin yerinde incelenmesini gerektirir. Heyelanlar yalnızca karada görülmez; deniz tabanındaki eğimli alanlarda da oluşabilir. Denizaltı heyelanlarının bazıları, su kütlesini yerinden oynatarak kıyıları etkileyebilen tsunamilere yol açar.[1]