Hicrî takvim, yıl sayımının başlangıcını Hz. Muhammed'in 622'deki hicretine bağlayan ve ayların uzunluğunu Ay'ın evrelerine göre düzenleyen takvimdir. Hicrî-kamerî takvim adıyla da anılır. İslâm dünyasında ramazan, dinî bayramlar ve hac döneminin belirlenmesinde kullanılır. Yıl muharrem ayıyla başlar ve on iki aydan oluşur.[1]
AY VE YIL DÜZENİ
Aylar 29 veya 30 gün sürer; bir hicrî yıl 354 ya da 355 gündür. On iki Ay evresi döngüsünün ortalama süresi yaklaşık 354,37 gündür. Bu nedenle hicrî yıl, güneş yılına göre yaklaşık on bir gün kısadır. Ramazan gibi belirli bir hicrî ay, yıllar geçtikçe farklı mevsimlere rastlar.[1][2]
Muharremi safer, rebîülevvel, rebîülâhir, cemâziyelevvel, cemâziyelâhir, receb, şâban, ramazan, şevval, zilkade ve zilhicce izler. Takvimin başlangıç yılı hicret yılıdır; yılbaşının muharrem olarak belirlenmesi, hicret olayının o gün gerçekleştiği anlamına gelmez. Tablolu takvim hesabında 1 Muharrem 1, Jülyen takviminde 16 Temmuz 622'ye karşılık gelir.[1][2]
GÖZLEM VE HESAPLAMA
Geleneksel dinî uygulamada yeni ay, güneş battıktan sonra ince hilâlin görülmesiyle başlatılır. Rü'yet-i hilâl adı verilen bu gözlem ile astronomik kavuşum anı farklı kavramlardır. Görüş koşulları ve benimsenen belirleme yöntemi, takvim uygulamalarında farklılıklara yol açabilir.[1]
Hesaba dayalı tablolu biçimde ise aylar sırayla 30 ve 29 gün kabul edilir. Otuz yıllık dönemde on bir artık yıl bulunur; bu yıllarda zilhicceye bir gün eklenir. Bu aritmetik düzen, tarih dönüştürme ve kayıt tutmayı kolaylaştırır. Bununla birlikte, tablolu sonuçlar her yerdeki dinî gözlem uygulamasının kesin karşılığı olarak değerlendirilmemelidir.[2]