Hipotez, bir olay veya gözlem kümesini açıklamak üzere ileri sürülen, kanıtlarla sınanabilir öneridir. Bilimsel araştırmada yalnızca belirsiz bir tahmin değil, hangi gözlem ve sonuçlarla değerlendirilebileceği açıklanabilen bir düşüncedir. Araştırmacılar aynı olaya ilişkin birden fazla hipotezi karşılaştırabilir. [1]
SINANABİLİRLİK
Bir hipotezden, belirli koşullarda ne gözlenmesi gerektiğine ilişkin beklentiler türetilir. Deney veya gözlem sonuçları bu beklentilerle karşılaştırılır. Kullanılan yöntemlerin, ölçümlerin ve alternatif açıklamaların değerlendirilmesi sürecin parçasıdır. [1]
- Hipotez, açıklama önerisini belirtir.
- Öngörü, açıklama doğruysa beklenen belirli sonucu ifade eder.
- Veri, beklentiyi destekleyebilir veya onunla çelişebilir.
- Yeni kanıtlar, hipotezin değiştirilmesini ya da terk edilmesini gerektirebilir. [1]
SONUÇLARIN YORUMLANMASI
Bir araştırmanın hipotezle uyumlu sonuç vermesi, açıklamanın bütün koşullarda kesin olarak kanıtlandığı anlamına gelmez. Benzer şekilde bir hipotezin elenmesi, diğer bütün açıklamaların doğrulandığını göstermez. Araştırmanın koşulları ve kullanılan ölçümlerin sınırları önemini korur. [1]
KURAMLA İLİŞKİSİ
Hipotez ile bilimsel kuram aynı kavram değildir. Hipotezler daha sınırlı olaylara ilişkin açıklamalar olabilir; kuramlar ise daha geniş olgu alanlarını bir araya getiren açıklama çerçeveleridir. Bu nedenle hipotezin yeterince tekrar edilince otomatik olarak kurama veya yasaya dönüştüğü doğrusal bir sıralama doğru değildir. [2]