Jülyen takvimi, Jül Sezar'ın düzenlemesiyle MÖ 45'te kullanılmaya başlayan güneş takvimidir. Mevsimlerle uyumlu bir yıl düzeni kurmayı amaçlar. Olağan yıllar 365, artık yıllar 366 gündür. Uzun süre Avrupa'daki tarihlemelerin temelini oluşturmuş, daha sonra yerini ülkelerin farklı tarihlerde benimsediği Gregoryen takvime bırakmıştır.[1][3]
YIL UZUNLUĞU VE ARTIK YIL
Takvimin temel kuralı, her dört yılda bir artık gün eklenmesidir. Böylece dört yıllık dönemde toplam 1.461 gün bulunur ve ortalama takvim yılı 365,25 gün olur. Bu değer, mevsimlerin yinelenme süresi olan yaklaşık 365,2422 günlük dönence yılından biraz uzundur.[2]
Aradaki fark bir yılda küçük görünse de yüzyıllar içinde birikir. Sonuç olarak ilkbahar ekinoksu, takvim üzerinde giderek daha erken tarihlere kayar. Takvim tarihleriyle astronomik olaylar arasındaki bu ayrışma, Paskalya hesaplamalarıyla bağlantılı reform arayışlarının nedenlerinden biri olmuştur.[1][2]
GREGORYEN REFORMU VE TARİHLEME
1582'de başlatılan Gregoryen reformu, birikmiş farkı azaltmak için bazı tarihleri atladı ve yüzyıl yıllarının artık yıl sayılmasını sınırlandırdı. Reformu o tarihte uygulayan yerlerde 4 Ekim'i 15 Ekim izledi. Bu, günlerin fiziksel olarak kaybolması değil, takvimde kullanılan tarih etiketlerinin değiştirilmesiydi; haftanın günleri kesintisiz ilerledi.[3]
Geçiş bütün ülkelerde aynı anda gerçekleşmedi. Bu nedenle eski bir belgenin tarihini yorumlarken yerini, dönemini ve kullanılan takvimi bilmek gerekir. İki takvim arasındaki gün farkı bütün yüzyıllar için sabit değildir. Ayrıca astronomide kullanılan Jülyen gün sayısı, belirli bir başlangıçtan itibaren günleri kesintisiz numaralandıran ayrı bir hesaplama yöntemidir; Jülyen takviminin ay ve yıl düzeniyle aynı şey değildir.[3]