Kalsiyum (Ca), atom numarası 20 olan, periyodik tablonun 2. grubundaki toprak alkali metaldir. Metalik kalsiyum gümüşümsü beyaz ve yumuşaktır; havada kısa sürede matlaşır ve suyla tepkimeye girer. Doğada serbest metal hâlinde bulunmaz, çeşitli minerallerin ve bileşiklerin yapısında yer alır. [1][2]
Kimyasal özellikleri ve kullanım alanları
Kalsiyum içeren yaygın mineraller arasında kireçtaşındaki kalsiyum karbonat, jips içindeki kalsiyum sülfat, floritteki kalsiyum florür ve apatitteki fosfatlar bulunur. Kireçtaşı yapı taşı olarak kullanılabilir; ısıtıldığında kalsiyum oksit, yani sönmemiş kireç elde edilir. Bu madde suyla tepkimeye girerek kalsiyum hidroksit oluşturur. Kireç ve türevleri çimento üretimi, toprak düzenleme, su arıtımı ve başka endüstriyel işlemlerde kullanılır. Jips ise yapı ve sıva işlerinde değerlendirilir. Metalik kalsiyum bazı metallerin hazırlanmasında indirgeyici madde, ayrıca çeşitli alaşımlarda bileşen olarak kullanılabilir. [1][2]
Canlılardaki rolü
Kalsiyum bütün canlılar için önem taşıyan bir elementtir. İnsan vücudundaki kalsiyumun büyük bölümü kemiklerde ve dişlerde depolanır; kemik dokusunun yapısına katkıda bulunur. Daha küçük bir iyonlaşmış kalsiyum havuzu dolaşım sıvısında ve dokularda bulunur. Bu iyonlar kas işlevi, sinir iletimi, kanın pıhtılaşması, damarların kasılıp gevşemesi ve hormon salgılanması gibi süreçlerde görev alır. [3]
Yer kabuğundaki dağılımı
Kalsiyum yer kabuğunda bol bulunan elementlerdendir. Kireçtaşı, jips ve diğer kalsiyum taşıyan mineraller hem jeolojik ortamlarda hem de insan yapımı malzemelerde önem taşır. USGS, kalsiyumun üst kıtasal kabuktaki bolluğunu ve topraklardaki dağılımının ana kaya mineralleriyle ilişkisini ele alır. Böylece kalsiyumun önemi yalnızca biyolojiyle sınırlı kalmaz; jeoloji ve yapı malzemeleriyle de bağlantılıdır. [2]